آموزش علوم قرآن ط سازمان تبليغات - معرفت، محمد هادى - الصفحة ١٨١ - درس صد و دهم آيات مورد استناد«اشاعره» و پاسخ آن

از افراد ضعيف [از نظر اطمينان در نقل حديث‌] است».

٢٧- حديث باران را «ثابت بن انس»، از پدر خود روايت كرده است و بنا به نقل «ذهبى» در «مغنى»، او در بين راويان حديث، مجهول و ناشناس است.

٢٨- حديث «ابو بكر»، نه از جهت سند، قابل استناد است و نه از جهت مدلول. افزون بر آنكه مضمون آن صرفا گفته و سخن خود اوست و نه ديگرى.

٣٠- ٢٩- حديث بنى اسرائيل و حديث كعب الاحبار، نيز چنين است. حال آن كه شايسته نيست، مسلمانى به سخنى استناد كند كه بر آن نشان يهوديت است.

٤٠- ٣١- اشكال نسبت به آياتى كه در آنها نزول از پيشگاه خدا به كار رفته است، حل شد كه اين آيات به معنى نزول از مكان بالا به اعتبار شرف و مقام است و نه به اعتبار حسّ و جهت، زيرا جهان ماوراى ماده، نسبت به جهان ماده، جايگاهى بلندمرتبه و والا دارد و اين به اعتبار احاطه آن جهان به جهان هستى محسوس است.

احاطه تدبير و تربيت و توجه اهل زمين به بيرون از محيط خود براى تصور همين معنى، در ذهن آنان است كه جهان ماوراى ماده را به گونه محسوس گمان كرده‌اند و به همين دليل، نزول بركات را از سوى بالا متوقعند، از باب تشبيه نامحسوس به محسوس و سنجيدن غائب به مشهود.

٤٢- ٤١- درباره احاديثى كه به نزول خداى متعال اشاره دارد، پيشتر گفته شد كه آن تعبير از نزديكى رحمت و ريزش بركت او بر مردم است: وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْ حَبْلِ الْوَرِيدِ.[١] ٤٣- در مورد حديثى كه به نزول خداوند در روز رستاخيز و آشكار شدن او در برابر مؤمنان تصريح مى‌كند، در گفتگو از احاديث رؤيت پاسخ گفته شد. چكيده سخن آنكه اين احاديث، احاديثى ساختگى است، به جز احاديثى كه نشان‌دهنده معنايى خردپسندانه و شايسته براى تأويل درست است.

٤٥- ٤٤- همچنين احاديث نمايانگر اقبال او نسبت به اهل بهشت، احاديثى نادرست است و آن دسته از اين احاديث كه درست است، آن گونه كه اين گروه گمان‌

[١] ق، ١٦.