آموزش علوم قرآن ط سازمان تبليغات - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٩٥ - قدريه

درس صد و سوم آشنايى با مذاهب پيشين (٣)

قدريّه‌

«معتزله»، «اشاعره» را بدين نام خوانده‌اند، زيرا آنان به قدر باور دارند و معتقدند كه خداى متعال، شرّ و كفر را مقدّر كرده و اعمال بندگان، بيرون از قدرت و اختيار آنان است و در دانش ازلى قديم خداوند، بوسيله قدر و قضاء او، مقدّر شده است. همان گونه كه پيشتر در بيان عقايد «اشعرى»، مطالبى در اين باره گفته شد.

«اشعرى»، اين عنوان را به خود «معتزله» برمى‌گرداند و آنان را به اين نام مى‌نامد، زيرا «معتزله» به قدرت انسان در فعل خود و توانايى او در آنچه برمى‌گزيند، معتقدند. او مى‌گويد: «قدريه، (معتزله) ما را شايسته اين نام مى‌دانند، زيرا ما مى‌گوييم: خداى عزّ و جلّ، شرّ و كفر را مقدّر كرده است. كسى كه به قدر اعتقاد دارد، قدرى است، نه آن‌كس كه به آن معتقد نيست.

قدرى، كسى است كه قدر را براى خود به اثبات مى‌رساند و نه براى پروردگارش. و خود را مقدّر اعمال خود مى‌داند و نه خالق خود را. در لغت هم اين چنين است، زيرا «ريخته گر» كسى است كه فكر مى‌كند، خود ريخته‌گرى مى‌كند، نه آنكه مى‌گويد او براى ديگرى ريخته‌گرى مى‌كند. چون «معتزله» فكر مى‌كنند كه تقدير اعمال آنها به دست خود آنهاست و خود بدون دخالت پروردگارشان آنها را انجام مى‌دهند، «قدريّه» به شمار مى‌آيند و ما هرگز «قدريه» نيستيم، زيرا ما كارها را به خودمان، بدون پروردگارمان نسبت نمى‌دهيم و نمى‌گوييم تقدير كارها