١١٥- آيه ١١، سوره رعد: إِذا أَرادَ اللَّهُ بِقَوْمٍ سُوْءاً فَلا مَرَدَّ لَهُ‌.- هرگاه خدا اراده كند كه قومى را به بدى كردارشان عقاب كند، هيچ‌كس را جز خدا يارى آنكه آن بلا را بگرداند، نيست».

اراده در اينجا اراده تكوينى به فرودآمدن عذاب است، پس از آنكه لعنت و عذاب، براى آن قوم مسلّم و قطعى شده است و اين بدان جهت است كه خود، درهاى رحمت خداى متعال را به روى خود بسته‌اند و روزنه‌اى براى برخوردارى از آن باز نگذاشته‌اند اين معنا به دليل صدر آيه است كه مى‌گويد: إِنَّ اللَّهَ لا يُغَيِّرُ ما بِقَوْمٍ حَتَّى يُغَيِّرُوا ما بِأَنْفُسِهِمْ‌.- خدا حال هيچ قومى را دگرگون نخواهد كرد تا زمانى كه خود آن قوم، حالشان را تغيير دهند».

١١٦- آيه ١٥، سوره رعد: وَ لِلَّهِ يَسْجُدُ مَنْ فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ طَوْعاً وَ كَرْهاً.- هر كه در آسمانها و زمين است، براى خدا سجده مى‌كند، چه بخواهد، چه نخواهد».

سجده در اينجا فروتنى و تسليم محض نسبت به فرمانهاى خداى متعال است.

آنچه در جهان هستى است، از بى‌جان و جاندار، محكوم قوانين و نظام آفرينش و احكام آن است اعم از آنكه اين احكام، طبيعى باشد، مانند قوانين دربرگيرنده بى‌جان، گياهان و بيشتر حيوانات و يا تشريعى، مانند آنچه به تكاليف و وظايف آدمى اختصاص دارد. تسليم شدن موجودات از روى رغبت نشان‌دهنده نوع كمترى از موجودات و تسليم شدن موجودات از روى اكراه، نشان‌دهنده نوع بيشترى از موجودات است، به همين جهت در دنباله آيه آمده است: وَ ظِلالُهُمْ بِالْغُدُوِّ وَ الْآصالِ‌. به اين معنى است كه حتى سايه‌هاى آنان در صبح و شامگاهان، تحت اين نظام قرار دارند. همان گونه كه در آيه ٤٨ سوره نحل نيز آمده است: أَ وَ لَمْ يَرَوْا إِلى‌ ما خَلَقَ اللَّهُ مِنْ شَيْ‌ءٍ يَتَفَيَّؤُا ظِلالُهُ عَنِ الْيَمِينِ وَ الشَّمائِلِ سُجَّداً لِلَّهِ وَ هُمْ داخِرُونَ ... آيا چشم نگشودند كه (آثار قدرت خدا را در هر چيز مشاهده كنند تا) ببينند كه هر موجودى چگونه آثار و سايه‌هاى خود را به هر سو مى‌فرستد و از راست و چپ، همه به سجده خدا با