آموزش علوم قرآن ط سازمان تبليغات - معرفت، محمد هادى - الصفحة ١٧٦ - درس صد و دهم آيات مورد استناد«اشاعره» و پاسخ آن
نَعْمَلْ صالِحاً إِنَّا مُوقِنُونَ.[١] (اى رسول اگر تو حال كافران را (در قيامت) ببينى كه چگونه در حضور خداى خود سر به زير و ذليلند و (با حسرت) گويند: پروردگارا اينك عذاب ترا به چشم ديديم و (سخن رسولانت را) به گوش گرفتيم، ما را به دنيا بازگردان تا از آن پس، صالح و نيكوكار شويم كه اكنون (وعده ترا) به چشم يقين مشاهده كرديم).
مقصود از اين آيه نيز، مانند آيه پيشين، كشف حق و روشن شدن كارها است و به همين علت، پيش از آن، چنين آمده است: وَ قالُوا أَ إِذا ضَلَلْنا فِي الْأَرْضِ أَ إِنَّا لَفِي خَلْقٍ جَدِيدٍ، بَلْ هُمْ بِلِقاءِ رَبِّهِمْ كافِرُونَ. (سجده، ١٠) (گفتند آيا وقتى در زمين نابود شديم، باز از نو زنده خواهيم شد؟! آرى اين چنين است. اينان به ملاقات پروردگار خود كافرند.) و متعاقب آن چنين است: فَذُوقُوا بِما نَسِيتُمْ لِقاءَ يَوْمِكُمْ هذا إِنَّا نَسِيناكُمْ (سجده، ١٤) (پس امروز اى كافران، عذاب را بچشيد! بدانچه ملاقات امروز خود را فراموش كرديد كه ما هم شما را فراموش كرديم.) ١٩- آيه ٤٨ از سوره كهف: وَ عُرِضُوا عَلى رَبِّكَ. همانند آيه ٢٩ سوره هود:
إِنَّهُمْ مُلاقُوا رَبِّهِمْ است.
٢٠- تعبير از خداوند به نور در آيه ٣٥ سوره نور: اللَّهُ نُورُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ (خدا نور آسمانها و زمين است) تعبير رمزى و كنايى است از اينكه خداى متعال سرچشمه زندگانى و شكوه در جهان هستى است، همان گونه كه در آيه ٦٩ از سوره زمر است كه: وَ أَشْرَقَتِ الْأَرْضُ بِنُورِ رَبِّها (و زمين (در روز رستاخيز) به نور پروردگار روشن گردد). به همين دليل، مفسران از خداوند به روشنكننده آسمانها و زمين تعبير كردهاند، زيرا نور جسم است و خداى متعال جسم نيست، بلكه او آفريننده همه اجسام است. پيشتر نيز تناسب اين استعاره يعنى استعاره نور براى ذات مقدس او گفته شد كه نور خود، آشكار است و آشكاركننده ديگر اشياء نيز مىباشد و هيچچيزى محسوسى بجز با تابش نور بر آن آشكار نمىشود. همچنين خداى متعال بهخودىخود و براى خود موجود و پديدآورنده ديگر آفريدهها است و هيچچيزى جز به آفرينش او پديد نيامده و نخواهد آمد. بنابراين آنچه در جهان هستى پيدا و آشكار شده، به تابش فيض خداى متعال بوده است.
[١] سجده، ١٢.