آموزش علوم قرآن ط سازمان تبليغات - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٦٢٦ - استعفاى موسى(ع)

وَ أَنْتَ مِنَ الْكافِرِينَ. قالَ فَعَلْتُها إِذاً وَ أَنَا مِنَ الضَّالِّينَ.[١] فرعون به موسى گفت: آيا تو آن كودكى نبودى كه ما پروريديم و سالها عمرت در نزد ما گذشت؟. و آن فعل زشت و قتل نفس از تو سرزد و به خدايى ما كافر بودى؟ موسى در پاسخ گفت: من چنين فعلى را مرتكب شدم، در آن هنگام من از گمراهان بودم.) كفرى كه «فرعون» به «موسى» نسبت مى‌دهد، كدام است؟ و آن گمراهى كه موسى براى خود قائل است، چيست؟

پاسخ: «كفر» در اين آيه به معنى كفران نعمت است، نعمتى كه «فرعون»، به گمان خود، به «موسى» و بنى اسرائيل ارزانى داشته بود و به همين دليل، «موسى» در پاسخ او مى‌گويد: «آن نعمتى كه منّت آن را بر من مى‌نهى، آن است كه بنى اسرائيل را به بردگى گرفته‌اى‌ وَ تِلْكَ نِعْمَةٌ تَمُنُّها عَلَيَّ أَنْ عَبَّدْتَ بَنِي إِسْرائِيلَ.[٢] ضلال و گمراهى، به زمانى مربوط است كه هنوز پيامبرى (موسى) بدو وحى نشده بود. اين گمراهى، نسبى است كه شامل هر پيامبرى پيش از بعثت اوست، چه آنان مطالب گسترده شريعتى را كه مقرر است بر آنان فرودآيد، نمى‌دانند مگر آنكه خدا آن را به آنان آموزش دهد.

«طبرسى» در «مجمع البيان» (ج ٧، ص ١٨٧) و «سيد مرتضى» در «تنزيه الانبياء» (ص ٧٠) كلمه «ضلال» را به گونه‌هاى ديگر نيز تفسير كرده‌اند.

استعفاى موسى (ع)

وَ إِذْ نادى‌ رَبُّكَ مُوسى‌ أَنِ ائْتِ الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ. قَوْمَ فِرْعَوْنَ أَ لا يَتَّقُونَ* قالَ: رَبِّ إِنِّي أَخافُ أَنْ يُكَذِّبُونِ. وَ يَضِيقُ صَدْرِي وَ لا يَنْطَلِقُ لِسانِي فَأَرْسِلْ إِلى‌ هارُونَ. وَ لَهُمْ عَلَيَّ ذَنْبٌ فَأَخافُ أَنْ يَقْتُلُونِ* قالَ: كَلَّا، فَاذْهَبا بِآياتِنا إِنَّا مَعَكُمْ مُسْتَمِعُونَ.[٣] ياد آر هنگامى كه خدا به موسى ندا كرد كه اينك به رسالت ما به سوى قوم ستمكار

[١] شعراء، ١٨- ٢٠.

[٢] شعراء، ٢٢.

[٣] شعراء، ١٠- ١٥.