كلى است كه خداوند، آنها را در درون اشيا، تركيب و ايجاد كرده است. اگر فعل و انفعالات بين آنها انجام گيرد، اين نتايج بزرگ را به بار مى‌آورد. اين نتايج، از ناحيه وجود و بقاء بر تأثير، رهين قدرت و اراده خداى متعال است. از اين جهت اگر رويش گياه و ثمره آن و مانند اينها را به خداى متعال نسبت دهيم، سزاوارتر از نسبت آن به انسانى است كه نقش او تنها نزديك كردن عواملى معدود، نسبت به يكديگر بوده كه فعل و انفعالات آن عوامل به‌خودى‌خود است. او از نيروهايى كمك گرفته كه خداوند در جهان هستى به وديعت نهاده است. آيات ٦٣ تا ٧٣ سوره واقعه، نمايانگر همين معنى است كه مى‌گويد:

أَ فَرَأَيْتُمْ ما تَحْرُثُونَ* أَ أَنْتُمْ تَزْرَعُونَهُ أَمْ نَحْنُ الزَّارِعُونَ‌.

(آيا مى‌دانيد آنچه را مى‌كاريد، اين شماييد كه آن را مى‌كاريد، يا ما كشت‌كنندگان آنيم؟

أَ فَرَأَيْتُمُ الْماءَ الَّذِي تَشْرَبُونَ* أَ أَنْتُمْ أَنْزَلْتُمُوهُ مِنَ الْمُزْنِ أَمْ نَحْنُ الْمُنْزِلُونَ‌.

آيا مى‌دانيد آبى را كه مى‌آشاميد، شماييد كه آن را از توده‌هاى ابر فرومى‌فرستيد، يا ما فرودآورندگان آن هستيم.

أَ فَرَأَيْتُمُ النَّارَ الَّتِي تُورُونَ* أَ أَنْتُمْ أَنْشَأْتُمْ شَجَرَتَها أَمْ نَحْنُ الْمُنْشِؤُنَ* نَحْنُ جَعَلْناها تَذْكِرَةً وَ مَتاعاً لِلْمُقْوِينَ‌.

آيا مى‌دانيد آتشى را كه مى‌افروزيد، شما هستيد كه درخت (چوب) آن را ايجاد كرده‌ايد يا ما ايجادكنندگان آن هستيم. ما هستيم كه آن را موجب تذكر و مايه بهره‌بردارى دشت‌نشينان قرار داده‌ايم.

در اين باره، روشن‌ترين مثال، پديده به دنيا آمدن كودك است. سهم پدر و مادر در پيدايش فرزند فقط بارورسازى نطفه است و حتى انجام آن هم، در اختيار و قدرت كامل آن دو نيست و با اين وجود، وجود فرزند منسوب به پدر و مادر اوست. حال آنكه همه عواملى كه در بارور ساختن و بستن نطفه و همه مراحل در جنين تا مرحله ولادت تأثير دارد، عواملى طبيعى است كه به قدرت خدا و به اراده او در اصل تأثير و بقاى بر تأثير، در رحم و نطفه به وديعت نهاده شده است: