آموزش علوم قرآن ط سازمان تبليغات - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٤٤٤ - درس صد و بيست و هفتم آيات متشابه از سوره قصص تا سوره تين

آيه بدين معنى است كه خداى متعال، علل و اسباب خروج آنان را از طريق تأييد و يارى مسلمانان و ترس افكندن در دلهاى اهل كتاب (يهود بنى نضير) فراهم آورد، تا آنكه از سرزمين مدينه به اطراف منطقه شام [در سوريه‌] كوچ كردند كه داستان بيرون راندن آنان به وسيله پيامبر (ص) مفصل است.

٢٤٠- آيه ٤ سوره حشر: وَ لَوْ لا أَنْ كَتَبَ اللَّهُ عَلَيْهِمُ الْجَلاءَ لَعَذَّبَهُمْ فِي الدُّنْيا وَ لَهُمْ فِي الْآخِرَةِ عَذابُ النَّارِ* ذلِكَ بِأَنَّهُمْ شَاقُّوا اللَّهَ وَ رَسُولَهُ وَ مَنْ يُشَاقِّ اللَّهَ فَإِنَّ اللَّهَ شَدِيدُ الْعِقابِ. (و اگر خدا بر آنها حكم جلاى وطن نمى‌كرد، (به سخت‌تر از آن) در دنيا (به قتل و اسارت مانند كفار بدر) معذّب مى‌كرد و به هر حال، عذاب آتش دوزخ در آخرت بر آنها خواهد بود. اين (جلاى وطن) براى اين بود كه آنان با خدا و رسول، سخت دشمنى و مخالفت كردند و هركس با خدا دشمنى آغازد، (بترسد كه) عقاب خدا بسيار سخت است.) آيه بدين معنى است كه خدا بدين سرنوشت آنان آگاه بود و در واقع اگر آنان از مدينه كوچ نمى‌كردند و بر آن بودند كه امر پيامبر (ص) را- مبنى بر ترك مدينه- گردن ننهند و در آنجا باقى بمانند، خداوند بر آنان عذاب فرودمى‌آورد، عذابى به دست مسلمانان با غلبه بر آنان و كشتار و نابودى آنها. اين كوچ اجبارى نسبت به يهوديان بنى قريضه رخ داد.

٢٤١- آيه ٢ سوره تغابن: هُوَ الَّذِي خَلَقَكُمْ فَمِنْكُمْ كافِرٌ وَ مِنْكُمْ مُؤْمِنٌ. (اوست خدايى كه شما (آدميان) را آفريد. پس فرقه‌اى از شما فرقه‌اى كافر و بعضى مؤمن هستيد).

آيه دلالت ندارد بر اينكه خدا آنان را كافر و يا مؤمن آفريده است كه اگر چنين بود، بر حسب قواعد و دستور زبان عرب بايد «كافر» و «مؤمن» منصوب باشند، بدين صورت: فمنكم كافرا و منكم مؤمنا. «ابو على» بر آن است چون اين دو كلمه مرفوعند، دليل بر آن است كه كفر و ايمان، عمل و اختيار خود آنان است و نه اينكه خداوند، پديدآورنده كفر و ايمان آنان باشد.[١] در واقع، آيه بدين معنى است كه برخى از شما كفر و برخى ايمان را پذيرفت: فمنكم من كفر و منكم من آمن، زيرا اعراب‌

[١] متشابهات القاضى، ج ٢، ص ٦٥٥، فقره ٧٧٤.