مى‌دهند. نظر آنان، اين است كه «متشابه نيز مانند «محكم» است كه از مقام حكمت خداى متعال صادر شده است و ناگزير در پشت اين ظاهر متشابه، حقيقتى نهفته است كه مقصود و منظور، همين حقيقت است. اين گونه تفكر، نسبت به متشابه است كه مؤمنان راستين و راسخان در علم را بر آن داشته است كه براى بدست آوردن حقيقت متشابه و معنى درست آن، آن را مورد تحقيق و بررسى قرار دهند.

پژوهشگر راستين، در مورد متشابه، دچار دلهره و نگرانى نمى‌گردد، زيرا معمولا افراد افراد جاهل، دچار آن مى‌شوند، افراد جاهل كه ايمان خود را بر بنيان و ستونهايى سست پى افكنده‌اند. اگر براى آنان نيكى و خوبى، پيش آيد، خرسند و مطمئن مى‌شوند و اگر فتنه و آزمايشى براى آنان پيش آيد، از حق روى مى‌گردانند و مرتد مى‌شوند و در دنيا و آخرت زيان مى‌بينند:

وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يَعْبُدُ اللَّهَ عَلى‌ حَرْفٍ فَإِنْ أَصابَهُ خَيْرٌ اطْمَأَنَّ بِهِ وَ إِنْ أَصابَتْهُ فِتْنَةٌ انْقَلَبَ عَلى‌ وَجْهِهِ خَسِرَ الدُّنْيا وَ الْآخِرَةَ ذلِكَ هُوَ الْخُسْرانُ الْمُبِينُ‌[١] پژوهشگرى اين چنين، راه حق ستيز را در پيش نخواهد گرفت، تا از «متشابه» ابزار پيكارى براى پيدايش فساد در زمين بسازد. آنان كه در دل، بيمارى و كجى دارند، براى فتنه‌انگيزى و تأويل، در جستجوى متشابهند، ولى پژوهشگر واقعى، بعنوان انسان بررسى‌كننده دقيق، از آن ديدگاه به «متشابه» مى‌گردد كه حقيقت آن را بدست آورد. ترديدى نيست با استقامتى كه او در كار و ثباتى كه در ايمان درست خود دارد، به نتيجه مطلوب خواهد رسيد، زيرا دستگاه آفرينش او بر اين پايه است كه‌

«من جدّ وجد و من لجّ ولج»

(هر كسى براى دست يافتن به مقصودى، تلاش كند، بدان مى‌رسد» و آنان كه در راه خدا جهاد و كوشش كنند، خداوند آنان را راهنمايى خواهد كرد و با نيكوكاران خواهند بود. چنانكه خداوند خود مى‌گويد:

وَ الَّذِينَ جاهَدُوا فِينا لَنَهْدِيَنَّهُمْ سُبُلَنا وَ إِنَّ اللَّهَ لَمَعَ الْمُحْسِنِينَ‌[٢] (آنان كه در راه ما به جان و مال جهد و كوشش كردند، آنها را به راه خويش هدايت‌

[١] حج، ١١.

[٢] عنكبوت، ٦٩.