آموزش علوم قرآن ط سازمان تبليغات - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٥٨ - درس صدم آيا جز خدا كسى، تأويل قرآن را مىداند؟

مى‌شد: «و يقولون آمنّا به ...».[١] «علامه طباطبايى» نيز با «امام فخر رازى» است و مى‌گويد: «ظاهرا انحصارى كه در آيه بكار رفته است، مختص خداوند متعال است و ظاهر عبارت حكم مى‌كند كه «واو» در «و الرّاسخون ...» براى استيناف است، زيرا طرف ديگر، چيزى است كه در صدر آيه «فأمّا الّذين ...» آمده است»[٢] اگر اين «واو» براى عطف بود و بر تشريك دلالت داشت، بايد به احترام مقام پيامبرى، از پيامبر كه برترين راسخان در دانش است، در اينجا نام برده مى‌شد، چنانكه در موارد ديگرى اين چنين است:

آمَنَ الرَّسُولُ بِما أُنْزِلَ إِلَيْهِ مِنْ رَبِّهِ وَ الْمُؤْمِنُونَ‌.[٣] ثُمَّ أَنْزَلَ اللَّهُ سَكِينَتَهُ عَلى‌ رَسُولِهِ وَ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ‌.[٤]

[١] تفسير كبير، ج ٧، ص ١٧٧.

[٢] براى روشن شدن مطلب، آيه مورد بحث، بطور كامل نقل و ترجمه و به اختصار توضيحى داده مى‌شود:

هُوَ الَّذِي أَنْزَلَ عَلَيْكَ الْكِتابَ مِنْهُ آياتٌ مُحْكَماتٌ هُنَّ أُمُّ الْكِتابِ وَ أُخَرُ مُتَشابِهاتٌ فَأَمَّا الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ زَيْغٌ فَيَتَّبِعُونَ ما تَشابَهَ مِنْهُ ابْتِغاءَ الْفِتْنَةِ وَ ابْتِغاءَ تَأْوِيلِهِ وَ ما يَعْلَمُ تَأْوِيلَهُ إِلَّا اللَّهُ وَ الرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ يَقُولُونَ آمَنَّا بِهِ كُلٌّ مِنْ عِنْدِ رَبِّنا.

( اوست، آنكه اين كتاب را بر تو نازل كرده است، برخى از آن، آيات محكم است كه ام‌الكتاب بشمار مى‌آيد و برخى ديگر متشابه است، پس آنان كه در دلهايشان كجى است در پى فتنه و تأويل آنند، حال آنكه تأويل آن را غير از خدا نمى‌داند و راسخان در علم مى‌گويند: بدان ايمان آورده‌ايم كه همه آن از نزد پروردگار ماست).

اين ترجمه سازگار با نظر« امام فخر رازى» و« علامه طباطبايى» است كه« واو» را در« و الرّاسخون» استينافى مى‌دانند. اين سخن« علامه طباطبايى» است كه« واو» در اينجا براى استيناف است، زيرا طرف ديگر آن چيزى است كه در صدر آيه آمده است و با نقل آيه و ترجمه آن روشن مى‌شود. با اين توضيح كه گروهى به« آنان كه در دلهاى خود كجى دارند، در پى فتنه و تأويل آنند» معتقدند. و گروهى ديگر به« راسخان در علم كه مى‌گويند بدان ايمان آورده‌ايم كه همه آن از سوى پروردگار ماست» اعتقاد دارند. به سخن ديگر، مردم در برابر قرآن دو دسته‌اند: دسته‌اى كه از آنچه متشابه است، به قصد فتنه‌انگيزى پيروى مى‌كنند و دسته‌اى كه اگر چيزى از قرآن بر آنان مشتبه بود، مى‌گويند: ما به آن ايمان آورده‌ايم كه همه آن از سوى پروردگار ماست. اختلاف اين دو دسته از ناحيه كج‌دلى و رسوخ در علم است- مترجم.

[٣] بقره، ٢٨٥.

[٤] برائت، ٢٦.