آموزش علوم قرآن ط سازمان تبليغات - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٣٠٧ - درس صد و بيستم آيات متشابه سورههاى آل عمران، و نساء و مائده

پاسخ: بى‌شك اين سختى دل بر اثر همان ستيزه‌جويى با حق است و در قرآن، در موارد ديگرى از اين قساوت و سختى دل به «ختم» و «طبع» و «غلاف» و ... تعبير شده است كه همه آنها نشان‌دهنده حالت روانى پوچ عارض بر «قوم يهود» است- كه خود بر اثر روى گرداندن از حق و پافشارى بر باطل- براى خود پديد آورده بودند.

ولى نسبت دادن اين حالات روحى به خدا- همان گونه كه پيشتر گفته شد- بدين اعتبار است كه خداى متعال، به حكمت تكليف و امتحان، آنان را بر نپذيرفتن و رها ساختن حق توانايى داده، همان گونه كه آنان را بر پذيرش آن توانايى داده است، و آنان به اختيار خود، حق را رها ساخته‌اند، نه اينكه خداى متعال آنان را به ترك حق مجبور كند يا كفر را براى آنان خواسته باشد،- اعم از اراده تكوينى و يا تشريعى- زيرا اجبار آنان با انكار و سرزنش آنان، منافات دارد و سرزنش آنان از سوى خداوند توجيه‌پذير نخواهد بود.

و معنى آيه چنين است: «بى‌شك آنان پيمان‌شكنى كرده‌اند و با پيمان پروردگارشان مخالفت ورزيدند، پس او آنان را لعنت كرد و از رحمت خود دور نمود و بدين دليل، دلهاى آنان سخت شد و به بهتان و دروغ، كلمات الهى را تحريف كرده‌اند».

٣٩- آيه ١٤ سوره مائده:

وَ مِنَ الَّذِينَ قالُوا إِنَّا نَصارى‌ أَخَذْنا مِيثاقَهُمْ فَنَسُوا حَظًّا مِمَّا ذُكِّرُوا بِهِ فَأَغْرَيْنا بَيْنَهُمُ الْعَداوَةَ وَ الْبَغْضاءَ إِلى‌ يَوْمِ الْقِيامَةِ.

برخى از آنان كه گفتند ما به كيش عيسى هستيم، از آنان عهد گرفتيم كه پيرو كتاب و رسول خدا باشند. آنان نيز از آنچه (در انجيل) پند داده شدند، نصيب بزرگى را از دست دادند (و با حق مخالفت كردند) ما هم به كيفر عملشان، آتش جنگ و دشمنى را تا قيامت ميان آنها برافروختيم».

اين آيه، به همان شيوه آيه پيشين، درباره مسيحيان است. به اين معنى كه آنان شريعت راست خدا را رها ساخته و راه و روش معتدل آن را پشت سر انداخته و به انگيزه هواى نفس، به عوامل اختلاف و دشمنى و حرص به گردآورى اموال دنيا روى‌