آموزش علوم قرآن ط سازمان تبليغات - معرفت، محمد هادى - الصفحة ١٤٦ - درس صد و هشتم جهت و مكان

درس صد و هشتم جهت و مكان‌

«اشعرى» و پيروان او از «مشبّهه» و «مجسّمه» بر آنند كه خداى متعال در مكان و جهت معينى (فوق) وجود دارد و بر عرش و تخت خود، در طبقات بالا مستقرّ است. او به پايين مى‌آيد و به بالا مى‌رود و از جايى به جايى نقل مكان مى‌كند. مكانى او را در بر مى‌گيرد و مكانى از او تهى مى‌شود و در اين رهگذر، به آيات و رواياتى توسل جسته است كه تصور مى‌كند بر مدركات او از ظاهر اين آيات و روايات دلالت دارد. ما در اينجا اين آيات و روايات را نقل مى‌كنيم و سپس آنچه را كه در تأويل خردپسندانه اينها صحيح مى‌دانيم، به ترتيب، بيان خواهيم كرد:

١- الرَّحْمنُ عَلَى الْعَرْشِ اسْتَوى‌[١] (بخشنده‌اى كه بر عرش مستولى گشت).

٢- إِلَيْهِ يَصْعَدُ الْكَلِمُ الطَّيِّبُ‌[٢] (سخنان پاك به سوى او بالا مى‌رود).

٣- بَلْ رَفَعَهُ اللَّهُ إِلَيْهِ‌[٣] (بلكه خداوند او را به سوى خود بالا ببرد).

٤- يُدَبِّرُ الْأَمْرَ مِنَ السَّماءِ إِلَى الْأَرْضِ ثُمَّ يَعْرُجُ إِلَيْهِ‌[٤] (خداوند، كارها را از آسمان تا زمين تدبير مى‌كند، سپس (همه چيز) به سوى او بالا مى‌رود).

[١] طه، ٥.

[٢] فاطر، ١٠.

[٣] نساء، ١٥٨.

[٤] سجده، ٥.