آموزش علوم قرآن ط سازمان تبليغات - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٣١٨ - درس صد و بيست و يكم آيات متشابه سورههاى انعام و اعراف

آن را انجام نمى‌دادند.» يعنى اگر خداوند از راه اجبار آنان مى‌خواست [كه اين كار را انجام ندهند] اين خواست با اختيار در تكليف منافى است.

٥٩- آيه ١٢٣، سوره انعام:

وَ كَذلِكَ جَعَلْنا فِي كُلِّ قَرْيَةٍ أَكابِرَ مُجْرِمِيها لِيَمْكُرُوا فِيها.

و اين گونه در هر شهرى، بزرگان گناهكار آن شهر را قرار داديم تا در آن مكر و حيله كنند».

لام در كلمه «ليمكروا» براى عاقبت و نهايت است. همانند آيه‌ فَالْتَقَطَهُ آلُ فِرْعَوْنَ لِيَكُونَ لَهُمْ عَدُوًّا وَ حَزَناً.[١]- (اهل بيت فرعون (آسيه) موسى را از دريا برگرفت، تا در نتيجه براى آنان دشمن و مايه اندوه باشد».

معنى آيه اين است كه وضع موجود در جوامع بشرى، آلوده و نامطلوب است.

در اين جوامع برخى از سران آن، منافع و منابع طبقات پايين را به ستم مى‌برند و مورد بهره‌بردارى خود قرار مى‌دهند و به نيرنگ، افكار آنان را تحت تأثير قرار مى‌دهند و آنان را در مرحله جهل و گمراهى متوقّف مى‌كنند. اما ستم دوامى نخواهد داشت و چه زود حق- بر آنان غالب مى‌آيد و از جايى كه تصور نمى‌كنند به جاى خود بازمى‌گردد.

همان گونه كه آيه ١٢٤ سوره انعام حكايت مى‌كند:

سَيُصِيبُ الَّذِينَ أَجْرَمُوا صَغارٌ عِنْدَ اللَّهِ وَ عَذابٌ شَدِيدٌ بِما كانُوا يَمْكُرُونَ‌.

(به آنان كه مرتكب گناه شدند، به ازاى مكر و نيرنگى كه به كار مى‌بردند، به زودى از پيشگاه خدا به خوارى و ذلت و عذابى شديد خواهند رسيد).

اگر لام در «ليمكروا» براى عاقبت و سرانجام كار نبود، با آيه ٥٦ سوره الذاريات- كه از محكمات است- منافات داشت، بنابراين بموجب اين آيه مى‌بايد آيه مورد گفتگو را تأويل كرد.

٦٠- آيه ١٢٥، سوره انعام:

فَمَنْ يُرِدِ اللَّهُ أَنْ يَهْدِيَهُ يَشْرَحْ صَدْرَهُ لِلْإِسْلامِ وَ مَنْ يُرِدْ أَنْ يُضِلَّهُ يَجْعَلْ صَدْرَهُ ضَيِّقاً حَرَجاً كَأَنَّما يَصَّعَّدُ فِي السَّماءِ.

[١] قصص، ٨.