٨٥- آيه ٤٦ سوره برائت: وَ لَوْ أَرادُوا الْخُرُوجَ لَأَعَدُّوا لَهُ عُدَّةً وَ لكِنْ كَرِهَ اللَّهُ انْبِعاثَهُمْ فَثَبَّطَهُمْ ...- اگر آنان قصد سفر جهاد داشتند، درست آماده آن مى‌شدند، ليكن خدا هم از توفيق دادن و برانگيختن آنها براى جهاد كراهت داشت (تا از آن سعادت بزرگ) آنها را بازداشت».

اين آيه درباره منافقانى است كه در ادّعاى خود، مبنى بر بيرون رفتن با پيامبر (ص) و شركت در جهاد، راستگو نبودند و هدف آنان به كار گرفتن مكر و نيرنگ و تأخير در جهاد بود. ازاين‌رو، بهتر آن بود كه با پيامبر به جهاد نروند، چه اگر مى‌رفتند، ثمره آن جز فساد و نابسامانى در لشكريان مسلمان نبود و بدين دليل، خداوند، آنان را به سزاى نفاقشان و از روى رحمت نسبت به مؤمنان بدين كار توفيق نداد.

٨٦- آيه ٥١، سوره برائت: قُلْ لَنْ يُصِيبَنا إِلَّا ما كَتَبَ اللَّهُ لَنا هُوَ مَوْلانا وَ عَلَى اللَّهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُؤْمِنُونَ‌.- بگو هرگز، جز آنچه خدا براى ما خواسته است به ما نخواهد رسيد. اوست مولاى ما و مؤمنان در هر حال به خدا توكل خواهند كرد».

به سخن ديگر هيچ‌چيزى از سختيها و بلاها و مصيبتها و رنجها به ما نمى‌رسد، مگر آنچه خداى متعال در اين جهان، براى آزمايش ما، براى ما مقدّر كرده است.

بر خلاف عقيد «اشعرى»، مقصود، كارهاى ناشايسته‌اى نيست كه ما خود، آنها را انجام مى‌دهيم و دليل آن، آيه پيشين است. إِنْ تُصِبْكَ حَسَنَةٌ تَسُؤْهُمْ وَ إِنْ تُصِبْكَ مُصِيبَةٌ يَقُولُوا قَدْ أَخَذْنا أَمْرَنا مِنْ قَبْلُ‌.- اگر ترا حادثه خوبى برسد، بر آنان ناگوار آيد و اگر ترا از جهاد رنجى و زحمتى پيش آيد (خوشحال شده و) مى‌گويند: ما در كار خود نيك پيش بينى كرديم (كه به جنگ نرفتيم)».

مقصود از «حسنه» در اينجا كسب پيروزى و غنيمت است و مقصود از «مصيبت» شكست در جنگ مى‌باشد. اين آيه، مانندهايى نيز دارد كه از جمله آنهاست: ما أَصابَ مِنْ مُصِيبَةٍ فِي الْأَرْضِ وَ لا فِي أَنْفُسِكُمْ إِلَّا فِي كِتابٍ مِنْ قَبْلِ أَنْ نَبْرَأَها، إِنَّ ذلِكَ عَلَى اللَّهِ يَسِيرٌ. لِكَيْلا تَأْسَوْا عَلى‌ ما فاتَكُمْ وَ لا تَفْرَحُوا بِما آتاكُمْ‌.[١]- هيچ مصيبتى در زمين رخ‌

[١] حديد، ٢٢- ٢٣.