هيچ نشانه‌اى نيست كه موسى (ع) به فرعون گفته باشد، خداوند بالاى آسمانهاست و چه بسا گمان خود فرعون بوده است، زيرا او خداى مورد ادعاى موسى (ع) را در زمين نيافته و گمان كرده است كه خدا موجودى جسمانى است و در يكى از طبقات فضاست. به فرض كه موسى (ع) چنين مطلبى را به فرعون گفته باشد، اوست كه بر اثر عقل ناقص خود گمان كرده است كه منظور از آسمان، طبقه‌اى در فضا است كه خداى موسى (ع) در آن، مكان دارد و درك نكرده است كه بودن خدا در آسمان به اين معنى است كه خداوند برتر از ماديات است و برترى او نسبت به طبقات بالاى آسمان، به اعتبار جهت و حدود نيست، بلكه از روى بلندى مرتبه و رفعت مقام است و در اين بحث، عقل و درك «اشعرى» و پيروان او، بيش از درك و عقل فرعون نيست.

٦- در مورد آيه ١٧ از سوره ملك: أَ أَمِنْتُمْ مَنْ فِي السَّماءِ أَنْ يَخْسِفَ بِكُمُ الْأَرْضَ‌ (آيا از قهر خدايى كه در آسمان مقتدر و حكمفرماست، ايمن هستيد كه شما را به زمين فروبرد) گفته شده است: منظور از كسى كه در آسمان است، فرشتگانى هستند كه موكل به اداره و شئون زمينند، ولى نظر درست اين است كه منظور از آن، خداى متعال است، همان گونه كه در آيه ٤٥ از سوره نحل است: أَ فَأَمِنَ الَّذِينَ مَكَرُوا السَّيِّئاتِ أَنْ يَخْسِفَ اللَّهُ بِهِمُ الْأَرْضَ. (آنان كه به بدى مكر كرده‌اند، آيا ايمنند از اينكه خداوند، آنان را به زمين فروبرد؟) و منظور از بودن او در آسمان، بودن تدابير او نسبت به شئون خلق در آسمان است، كه از مكانى والا كه عالم ماوراى مادّه است، فرودمى‌آيد.

٧- در آيه ٥٠ از سوره نحل: يَخافُونَ رَبَّهُمْ مِنْ فَوْقِهِمْ وَ يَفْعَلُونَ ما يُؤْمَرُونَ. كه مى‌گويد: از پروردگارشان كه فوق و بالاى ايشان است، مى‌ترسند و آنچه كه به آنان امر مى‌شود انجام مى‌دهند. منظور از فوقيت و بالايى، فوقيت و بالايى، از جنبه غلبه و چگونگى است، نه از جنبه جهت و حدود، زيرا فرشتگان در برابر آنچه به آنان امر شود، نافرمانى نكنند و آنچه را كه به آنان امر شود، انجام مى‌دهند: لا يَعْصُونَ اللَّهَ ما أَمَرَهُمْ وَ يَفْعَلُونَ ما يُؤْمَرُونَ‌[١] و همانند ما فوق بودن رئيس نسبت به مرئوس و امير نسبت به مأمور است.

[١] تحريم، ٦.