آموزش علوم قرآن ط سازمان تبليغات - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٤٦٠ - ب -«استهزاء» و«خديعه» يا سخريه و نيرنگ

و مدتى ايشان را مهلت دهم، بى‌شك كيد من استوار است.

در آيات ديگر نيز خدعه، استهزاء، سخريه، كيد و مكر منسوب به خداى سبحان وجود دارد، كه اين همه به گونه‌اى كه توضيح داده شد، قابل توجيه است و آيات زير از جمله اين آيات است:

إِنَّ الْمُنافِقِينَ يُخادِعُونَ اللَّهَ وَ هُوَ خادِعُهُمْ.[١] بى‌شك منافقان با خدا خدعه مى‌كنند و او (خدا) فريبنده آنهاست.

بدين معنى است كه رفتار خدا نسبت به آنان، به مانند رفتار فرد فريبنده است و توضيح آن در گفته زمخشرى گذشت.

فَيَسْخَرُونَ مِنْهُمْ سَخِرَ اللَّهُ مِنْهُمْ وَ لَهُمْ عَذابٌ أَلِيمٌ.[٢] پس آنان (مؤمنان) را مسخره مى‌كنند. خدا ايشان (مسخره‌كنندگان) را مسخره كند و براى آنان عذابى دردناك خواهد بود.

قالَ إِنْ تَسْخَرُوا مِنَّا فَإِنَّا نَسْخَرُ مِنْكُمْ كَما تَسْخَرُونَ‌.[٣] و (نوح) گفت: اگر ما را به استهزاء مى‌گيريد ما (نيز) شما را مسخره خواهيم كرد، همان گونه كه شما مسخره مى‌كنيد.

اين سخريه همگون و متقابل را آيه ديگر تفسير مى‌كند كه مى‌گويد: فَحاقَ بِالَّذِينَ سَخِرُوا مِنْهُمْ ما كانُوا بِهِ يَسْتَهْزِؤُنَ.[٤] (به كسانى كه پيامبران پيشين را مسخره مى‌كردند همان رسيد كه بدان مسخره مى‌كردند.

كافران، مؤمنان را به دليل انجام تكاليف و اعمال خود- كه به گمان آنان بيهوده و بى‌فايده بود- مسخره مى‌كردند، ولى كافران وقتى به عذاب الهى گرفتار شدند، خود مورد تمسخر مؤمنان قرار گرفتند.

[١] نساء، ١٤٢.

[٢] برائت، ٧٩.

[٣] هود، ٣٨.

[٤] انبياء، ٤١.