آموزش علوم قرآن ط سازمان تبليغات - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٤٥٨ - ب -«استهزاء» و«خديعه» يا سخريه و نيرنگ

اگر پرسيده شود: چرا در اللَّهُ يَسْتَهْزِئُ بِهِمْ‌ در آغاز و شروع و بدون عطف بر جمله‌اى كه پيش از آن باشد، خدا آنان را مورد استهزاء قرار داده است؟ پاسخ آن است كه آيه در اوج استحكام در مجراى استيناف است و بدان معنى است كه خداى متعال است آنكه آنان را به مسخره مى‌گيرد، مسخره‌اى كه رساتر و مؤثرتر از استهزاى آنان است كه استهزاى آنان در جنب آن، استهزاء به شمار نيايد و در مقايسه با آن قابل توجه نيست، چه استهزاء خداى متعال است كه موجب بدبختى و خوارى آنان است.[١] و به همين دليل است كه آيه‌ وَ مَكَرُوا وَ مَكَرَ اللَّهُ وَ اللَّهُ خَيْرُ الْماكِرِينَ. (در آيه ديگرى به فروپاشى بنيانشان از بن در قبال خيانتها و نيرنگهايشان، تفسير شده است و مى‌گويد:

قَدْ مَكَرَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ فَأَتَى اللَّهُ بُنْيانَهُمْ مِنَ الْقَواعِدِ.[٢] آن كافرانى كه پيش از اينان بودند نيز مانند اينها براى پامال كردن حق نيرنگها ورزيدند، ليكن خدا سقف بناى آنها را از پايه ويران كرد و بر سرشان فروريخت.[٣] به سخن ديگر واكنش اعمالشان، دامن آنان را گرفت زيرا: وَ ما يَمْكُرُونَ إِلَّا بِأَنْفُسِهِمْ وَ ما يَشْعُرُونَ.- [و همچنين ما قرار داديم كه در هر ديارى رؤساى بدكار ستمگر با مردم آنجا مكر انديشند] و در حقيقت جز به خويشتن مكر نمى‌كنند و به اين هم آگاه نيستند.

وَ لا يَحِيقُ الْمَكْرُ السَّيِّئُ إِلَّا بِأَهْلِهِ‌.[٤] و مكر زشت جز صاحبش احدى را هلاك نخواهد كرد.

خداى متعال واكنش خود را در برابر منافقان، توضيح مى‌دهد و مى‌گويد:

سَيُصِيبُ الَّذِينَ أَجْرَمُوا صَغارٌ عِنْدَ اللَّهِ وَ عَذابٌ شَدِيدٌ بِما كانُوا يَمْكُرُونَ.[٥] (بزودى خدا مجرمان را خوار سازد و عذابى سخت به واسطه نيرنگى كه مى‌انديشند، بر آنان فروفرستد.)

[١] كشاف، ج ١، ص ٦٦- ٦٧.

[٢] نحل، ٢٦.

[٣] انعام، ١٢٣.

[٤] فاطر، ٤٣.

[٥] انعام، ١٢٤.