درجاتى است تا غصب مال و زدن يتيم با آن مورد مقايسه قرار گيرد؟! ممكن است كسى گمان برد كه «موازنه» نشان‌دهنده ثواب و عقاب اعمال است. در اين صورت بايد گفت: اگر فرض كنيم كه عقوبت تجاوز به مال يتيم، آن است كه ده مار در هر روز ده مرتبه، فرد متجاوز را نيش زند و ثواب تسبيحات اربعه، هفتاد زن بهشتى است كه در هر روز، هفتاد بار در كنار گوينده آن باشند، آيا به تعداد مارها، يعنى ده عدد از هفتاد زن بهشتى كم مى‌شود و از هفتاد مرتبه كه زن بهشتى با او هستند، به تعداد نيشها يعنى ده واحد از آن كسر مى‌گردد؟! افزون بر اين نكته در اين مقابله و موازنه، كميت قضيه مورد نظر است، يا كيفيت آن؟ آيا حجم گناه با حجم كردار نيك سنجيده مى‌شود، يا تعداد آن دو؟ يا بر حسب تأثير گناه و كردار نيك، اعم از تأثيرات فردى و اجتماعى؟ يا اينكه به علم خداى متعال محوّل است كه خود به گونه‌اى كه مى‌خواهد، اين مقايسه را انجام دهد؟

براى اين مطالب هيچ دليل نداريم، نه در قرآن و نه در سنت صحيح. حتى اگر فرض شود كه انجام اين فرضيه ممكن است، انجام هر ممكن، معقول نيست و تا هنگامى كه شريعت اسلام در اين موضوع، سخنى نگفته است. اعتقاد بدان جايز نيست و چنين اعتقادى بدعتى به خطا در اصول عقايد دينى است. مايه شگفتى است كه برخى از دانشوران به توجيه عقيده «ابو هاشم» در مسئله «موازنه» همت گماشته‌اند، تنها به صرف اينكه نظريه‌اى است ممكن![١] در اين موضوع تنها يك روايت است كه آن را «ابو الفتح محمد بن على كراجكى» از استاد خود «ابو عبد اللّه مفيد،»- به سندى كه به امام امير المؤمنين (ع) مى‌رسد- نقل كرده است اين حديث مى‌گويد كه بنده در پيشگاه خداى متعال مى‌ايستد و خداى بزرگ به او مى‌گويد: «نعمتهاى مرا كه به او دادم با اعمال او مقايسه كنيد». در اين مقايسه نعمتهاى الهى، اعمال او را فرا مى‌گيرد و مى‌گويند نعمتها بر اعمال افزون است. خدا مى‌گويد: «نعمتها را بدو بخشيدم خوبيهاى او را با بديهاى او مقايسه كنيد كه اگر اين دو مساوى يكديگر باشند، خداوند بديها را به وسيله خوبى‌ها از

[١] القول السديد، ص ٣٩٧.