آموزش علوم قرآن ط سازمان تبليغات - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٢٧٢ - درس صد و هيجدهم هدايت و توفيق

به فرمان نفسى كه به بديها فرمان مى‌دهد، تن دهد.

خداى متعال مى‌گويد: أَ لَمْ نَجْعَلْ لَهُ عَيْنَيْنِ. وَ لِساناً وَ شَفَتَيْنِ. وَ هَدَيْناهُ النَّجْدَيْنِ‌.- آيا براى انسان دو چشم قرار نداديم. و مگر راه خير و شر را به او ننموديم؟» به همين جهت است كه در روايات اهل بيت (ع) عقل، پيامبر درونى به شمار آمده و پيامبران در عالم بشريت قيام كرده‌اند تا آنچه را كه عقل نشان مى‌دهد، تأييد كنند، زيرا عقل حجت و دليل خداست كه در نهاد انسان به وديعت نهاده است. اگر اين نيرو در نهاد انسان وجود نداشت، نه هدايت پيامبرى از پيامبران مفيد، و مؤثر واقع مى‌شد و نه راهنمايى فرستاده‌اى از فرستادگان.

«ثقة الاسلام كلينى» از «هشام بن حكم» روايت مى‌كند كه: «امام موسى بن جعفر (ع)» به وى گفته است: «خداى تبارك و تعالى براى مردم، دلايلى را با خرد و انديشه تكميل كرده و پيامبران را با بيان يارى نموده و آنان را با دليل به ربوبيت خويش راهنمايى كرده است.» تا آنجا كه مى‌گويد: «خدا بر مردم دو حجت و دليل دارد: يكى دليل ظاهر و ديگر دليل باطن. دليل ظاهر، پيامبران و امامان و دليل باطن انديشه و عقل است‌[١].

٣- اقامه دلايل و برانگيختن پيامبران و فروفرستادن كتابها و دينهاى آسمانى به عنوان هدايت و راهنمايى خارجى كه تأييدكننده همان هدايت باطنى است، همان گونه كه حديث پيشين حكايت مى‌كند. اين انواع سه‌گانه هدايت عموميت دارد دربرگيرنده همه آفريدگان و مردم ملتها و گروه‌هاست.

إِنَّا هَدَيْناهُ السَّبِيلَ إِمَّا شاكِراً وَ إِمَّا كَفُوراً.[٢]- ما راه را به انسان نشان داديم، خواه هدايت را بپذيرد، و خواه آن نعمت را كفران كند.» وَ جَعَلْناهُمْ أَئِمَّةً يَهْدُونَ بِأَمْرِنا وَ أَوْحَيْنا إِلَيْهِمْ فِعْلَ الْخَيْراتِ‌.[٣]- آنان (ابراهيم، اسحاق و ...) را پيشوايانى قرار داديم كه به امر ما هدايت كنند و هر كار نيكو را به آنان وحى كرديم.»

[١] اصول كافى، ج ١، كتاب العقل و الجهل، حديث ١٢، ص ١٣- ١٦.

[٢] انسان، ٣.

[٣] انبياء، ٧٣.