آموزش علوم قرآن ط سازمان تبليغات - معرفت، محمد هادى - الصفحة ١٧٩ - درس صد و دهم آيات مورد استناد«اشاعره» و پاسخ آن

من جز خدايى را كه در آسمان است، نمى‌پرستم، او با توجه به اين معنى، يعنى به دليل طرد و نپذيرفتن خدايان زمين، موحّد به شمار مى‌آمد و سخن او براى اثبات اين مطلب نبوده كه آسمان، محل و مكان خداست. آيه ٨٤ از سوره زخرف به همين معنى اشاره دارد كه مى‌گويد: وَ هُوَ الَّذِي فِي السَّماءِ إِلهٌ وَ فِي الْأَرْضِ إِلهٌ‌ (و آن ذات يگانه خداست كه در آسمان و در زمين خداست) و به هرجا كه روى كنيد به سوى خدا روى آورده‌ايد:

فَأَيْنَما تُوَلُّوا فَثَمَّ وَجْهُ اللَّهِ‌[١] ولى با كمال تأسف، «اشاعره» به درك اين معنى دست نيافته‌اند.

داستان ديگرى كه گواه راستين بر آنچه گفتيم هست، داستانى است كه «عمران بن خالد بن طليق بن محمد بن عمران بن حصين»، از پدر خود و او از جدش روايت كرده است: «گروهى از قريش، به «حصين» مراجعه كردند، چه او را بزرگ مى‌شمردند و به او گفتند: از سوى ما، با اين مرد (محمد «ص») سخن بگو كه او خدايان ما را دشنام مى‌گويد. آنان همراه با «حصين» به راه افتادند و در نزديكى خانه پيامبر (ص) نشستند و «حصين» داخل خانه شد. هنگامى كه پيامبر (ص) او را ديد، فرمود: براى شيخ جاى باز كنيد [تا بنشيند]. آنگاه «حصين» گفت: موضوع چيست كه به ما مى‌گويند: تو خدايان ما را دشنام مى‌گويى و از آنها به بدى ياد مى‌كنى؟ حال آنكه سايه بخشش و كرم پدرت، بر سر قريش گسترده بود. پيامبر (ص) خطاب به «حصين» گفت: هم اكنون چند خدا را مى‌پرستيد؟» او گفت: هفت خدا را. شش خدا در زمين و خدايى در آسمان. پيامبر (ص) گفت: اگر زيانى به تو روى آورد، كدام يك را مى‌خوانى؟ گفت: خدايى را كه در آسمان است. پيامبر (ص) پرسيد:

اگر مال تو نابود شود، دست دعا به سوى چه كسى مى‌برى؟ گفت: به سوى آن كه در آسمان است. پيامبر (ص) به وى گفت: هم او به تنهايى خواسته تو را اجابت مى‌كند و تو خدايان زمين را با او شريك مى‌كنى؟![٢] ٢٥- در بين اصحاب حديث، «حشويّه»، مانند «ابو سعيد عثمان بن سعيد

[١] بقره، ١١٥.

[٢] محمد بن اسحاق، التوحيد، ص ١٢٠- ١٢١.