آموزش علوم قرآن ط سازمان تبليغات - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٤٢٧ - درس صد و بيست و هفتم آيات متشابه از سوره قصص تا سوره تين

١٩٥- آيه ٤٠ از سوره قصص: فَأَخَذْناهُ وَ جُنُودَهُ فَنَبَذْناهُمْ فِي الْيَمِ‌. (پس او و سپاهيانش را گرفتيم مو آنان را در دريا افكنديم).

قطعا تعبير ظاهرى آيه مقصود نيست، بلكه كنايه‌اى از خوارى و خذلان خداى متعال نسبت به آنان است كه بر اثر كينه‌توزى در مقابله با حق و هدايت، آنان را به خود واگذاشت و به اختيار و انتخاب نادرست خود، به گرداب نابودى، گام گذاشتند.

١٩٦- آيه ٤١ سوره قصص: وَ جَعَلْناهُمْ أَئِمَّةً يَدْعُونَ إِلَى النَّارِ. (و آنان را پيشوايانى قرار داديم كه به سوى آتش هدايت مى‌كنند).

آيه بدين معنى است كه آنان را به سبب پافشارى در سركشى و تمرد، با همان گمراهيشان رها كرديم و در زمره داعيان به دوزخ درآمدند. تفسير آيه بدين گونه، از جهت نسبت دادن اين امر به خداى متعال است. همان گونه كه پيرامون آيه ٨٣ سوره مريم‌ أَنَّا أَرْسَلْنَا الشَّياطِينَ عَلَى الْكافِرِينَ تَؤُزُّهُمْ أَزًّا. (ما شياطين را بر كافران برانگيختيم تا آنان را بلرزانند لرزاندنى.) گفته شد كه منظور رها كردن كافران و شياطين به حال خودشان است و اگر ظاهر عبارت مراد باشد، آنان معذورند و توبيخ به سرزنش، متوجه آنان نخواهد بود.

١٩٧- آيه ٥٦ سوره قصص: إِنَّكَ لا تَهْدِي مَنْ أَحْبَبْتَ وَ لكِنَّ اللَّهَ يَهْدِي مَنْ يَشاءُ. (بى‌شك تو هدايت نمى‌كنى آنكه را دوست دارى و ليكن خدا هدايت مى‌كند كسى را كه بخواهد.) آيه بدين معنى است كه هدايت مؤثر و نافذ، كار پيامبر (ص) نيست، زيرا وظيفه او رساندن و بيان سخن حق است. او تنها بيم‌دهنده است و بر آنان سلطه ندارد، ولى خداى متعال با توفيق دادن و عنايت خاص خود- به هركس از بندگانش كه بخواهد- او را هدايت مى‌كند، بندگانى كه خود در راه او و ديدار او تلاش مى‌كنند و ما در موارد گوناگون پيرامون آياتى مانند اين آيه، سخن گفته‌ايم.[١]

[١] آيه ٢٧٢ سوره بقره، ذيل شماره ١٦.