آموزش علوم قرآن ط سازمان تبليغات - معرفت، محمد هادى - الصفحة ١٣٠ - درس صد و ششم تأويل آيات مورد استشهاد اشعرى
است كه «خداوند چيزى از قدرت عظيم خود را در كوه آشكار كرد» همان گونه كه در آيه ١٨٧ از سوره اعراف: لا يُجَلِّيها لِوَقْتِها إِلَّا هُوَ مىگويد: (كسى جز او به هنگام خود، آن را آشكار نمىكند.)[١] افزون بر اينكه گريزى از آن نيست كه آيه مورد گفتگو به همين معنى حمل شود، زيرا مقابله با كوه امر خردمندانه نيست و آن رؤيتى- كه مقابله مذكور، آن را محقق مىسازد و مورد نظر استدلالكننده به آيه است- براى كوه نبوده است و گريزى از آن نيست، جز اينكه به معنى آشكار شدن قدرت و جبروتى باشد كه هيچ موجودى، در برابر آن تاب پايدارى ندارد.
نيز وقتى، امرى بر امر ديگر معلق و واگذار شود، لازم نيست كه معلّق از جنس معلّق عليه باشد، همان گونه كه در گفته «خنساء» كه پيش از اين بازگو شد، آمده است. نيز همان گونه كه در آيه ٤٠ از سوره اعراف وَ لا يَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ حَتَّى يَلِجَ الْجَمَلُ فِي سَمِّ الْخِياطِ. آمده و مىگويد: «به بهشت در نخواهند آمد و از نعمتهاى بهشت برخوردار نخواهند شد، تا اينكه طناب از سوراخ سوزن بگذرد» زيرا براى اثبات عملى نبودن معلّق (امرى كه انجام آن به انجام امرى ديگر واگذار و معلق شده) عملى نبودن معلق عليه (امرى كه انجام امر ديگر به انجام آن واگذار و معلق مىشود)- از هر جنس كه باشد- كفايت مىكند.
٤- كلمه «زيادة» در آيه ٢٦ از سوره يونس: لِلَّذِينَ أَحْسَنُوا الْحُسْنى وَ زِيادَةٌ وَ لا يَرْهَقُ وُجُوهَهُمْ قَتَرٌ وَ لا ذِلَّةٌ. (پاداش نيكى و افزونتر براى كسانى است كه نيكى كردهاند و گرد پريشانى و خوارى بر چهره آنان ننشيند). به معنى پاداش بيشتر براى نيكوكاران است، به قرينه آيه بعد كه مىگويد: وَ الَّذِينَ كَسَبُوا السَّيِّئاتِ جَزاءُ سَيِّئَةٍ بِمِثْلِها وَ تَرْهَقُهُمْ ذِلَّةٌ. (و آنان را كه بدى كسب كردهاند كيفر بد، همانند بدى آنان است و گرد خوارى، چهره آنان را فرا گيرد.) نيز مانند آيه ١٦٠ از سوره انعام است كه نمايانگر اين مطلب است: مَنْ جاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثالِها وَ مَنْ جاءَ بِالسَّيِّئَةِ فَلا يُجْزى إِلَّا مِثْلَها. (كسى كه نيكى كند برايش ده برابر پاداش نيكو خواهد بود و آنكه بدى كند جز به همانند آن بدى كيفر داده نمىشود) و همچنين آيه ٣٠
[١] ر. ك: امالى، سيد مرتضى، ج ٢، ص ٢٢٠- متشابه القرآن، ابن شهرآشوب، ج ١، ص ٩٨.