شرح الهيات شفاء - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٢٤١ - تقدّم قوّه و فعل بر يكديگر

مى‌‌شود، جهت اختلافى است كه آندو با هم دارند. و آن اين است كه وجوب يكى از آندو، از وجوب وجود ديگرى ناشى شده است. بر خلافِ آن ديگرى كه وجوب وجودش از اوّلى ناشى نشده است. چنين اختلافى، منشأ آن مى‌‌گردد كه يكى متصف به علّيت شود و ديگرى نشود.

«والثانى فرضناه انه...» و دوّمى علاوه بر اينكه با اوّلى «معيّت» دارد؛ امتيازى هم دارد، و آن اينكه وجودش قائم به ديگرى است؛ و از ناحيه ديگرى به وجود آمده است.

بنابراين، مسئله مذكور را مى‌‌بايست اينگونه تحقيق كرد و به پاسخ آن رسيد.

فَهكَذا يَجِبُ اَنْ تَتَحَقَّقَ هذِهِ الْمَسْأَلَة. وَمِمّا يُشْكَلُ ههُنا اَمْرُ الْقُوَّةِ وَالْفِعْلِ، وَأنَّهُ اَيُّهُما اَقْدَمُ وَاَيُّهُما اَشَدُّ تَأَخُّراً، فِاِنَّ مَعْرِفَةَ ذلِكَ مِنَ الْمُهِمّاتِ فِي اَمْرِ مَعْرِفَةِ التَّقَدُّمِ وَالتَّأَخُّرِ، وَعَلى اَنَّ الْقُوَّةَ وَالْفِعْلَ نَفْسَهُ مِنْ عَوارِضِ الْوُجُودِ وَلَواحِقِهِ، وَالاَْشْياءُ الَّتي يَجِبُ اَنْ تَعْلَمَ حَيْثُ تَعْلَمُ اَحْوالَ الْمَوْجُوْدِ الْمُطْلَقِ.

تقدّم قوّه و فعل بر يكديگر

يكى از مسائل و عوارض وجود كه بايد درباره آن بحث شود و با مباحث اين بخش نيز ارتباط دارد، مسئله قوّه و فعل است و اينكه كداميك از آندومقدّم است، گاهى «ذات العلّة» بالقوّه علّت است و هنوز بالفعل نشده است. از اين رو، بحث قوّه و فعل نيز اينجا مطرح مى‌‌شود. اين است كه مصنف، فصل آينده را به قوّه و فعل اختصاص مى‌‌دهد. قوه و فعل،علاوه بر اينكه از لوازم وجود است به اين بحث هم مرتبط است. زيرا، در اين مبحث رابطه قوّه و فعل و اينكه كداميك از آندو، تقدم دارد مورد بحث قرار مى‌‌گيرد. لذا در فصل آينده درباره قوّه و فعل، بحث خواهيم كرد.