شرح الهيات شفاء - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ١٨٢ - آيا اضافه وجود حقيقى دارد؟

ديگرى معدوم! ممكن نيست قوام امرى به دو شىء باشد امّا، يكى از آن دو شىء، لا‌‌شىء بوده و اصلا نباشد.

پس، اينهم دليل آن است كه اضافه واقعيّت عينى نداشته، تنها در ذهن تحقق دارد.

فَقَوْمٌ ذَهَبُوا اِلى اَنَّ حَقيقَةَ الاِْضافاتِ اِنَّما تَحْدُثُ اَيْضاً فِي النَّفْسِ اِذا عَقَلَتِ الاَْشْياءَ. وَقَوْمٌ قالُوا: بَلِ الاِْضافَةُ شَيْءٌ مَوْجُودٌ فِي الاَْعْيانِ، وَاحْتَجُّوا وَقالوُا نَحْنُ نَعْلَمُ اَنّ هذا فِي الْوُجُودِ أَبُ ذلِكَ، وَأنّ ذلِكَ فِي الْوُجُودِ اِبْنُ هذا، عُقِلَ اَوْ لَمْ يُعْقَل، وَنَحْنُ نَعْلَمُ اَنّ النّباتَ يَطْلُبُ الْغَذاءَ، وَاَنّ الطَّلَبَ مَعَ اِضافَة ما، وَلَيْسَ لِلنَّباتِ عَقْلٌ بِوَجْه مِنَ الْوُجُوهِ وَلا اِدْراكٌ:وَنَحْنُ نَعْلَمُ اَنّ السَّماءَ في نَفْسِها فَوْقَ الاَْرْضِ، وَالاَْرْضُ تَحْتَها، اُدْرِكَتْ اَوْ لَمْ تُدْرَكْ، وَلَيْسَتِ الاِْضافَةُ اِلاّ اَمْثالَ هذِهِ الاَْشْياءِ الَّتي أَوْمَأْنا اِلَيْها وَهِيَ تَكُونُ لِلاَْشْياءِ وَاِنْ لَمْ تُدْرَكْ.

آيا اضافه وجود حقيقى دارد؟

برخى گفته‌اند: وجود اضافه اساساً در نفس است. يعنى پس از آنكه نفس اشيائى را تعقل مى‌‌كند، آنگاه اضافات در عالم عقل عارضِ آن اشياء مى‌‌شوند.

برخى ديگر گفته‌اند: اضافه از ماهيّات حقيقى است كه وجود خارجى دارد.

اينان، براى اثبات نظر خود اينچنين استدلال كرده‌‌اند: ما مى‌‌دانيم در خارج ـ به طور مثال ـ زيد پدر عمرو است. يعنى حتّى اگر ما مفهوم پدر و مادر را درك نكنيم حقيقتاً زيد، پدر عمرو است. وصف «ابوّت» در خارج حقيقتاً از آنِ زيد است. چه بدانيم و چه ندانيم. پس معلوم مى‌‌شود كه اضافه «ابوت و بنّوت»، يك اضافه حقيقى است؛ و مربوط به وجودهاى عينىِ خارجى است. در نتيجه، خود اضافه نيز وجود عينى دارد.

مثال ديگر: ما مى‌‌دانيم كه گياهان مواد غذايى را جذب كرده، تغذيه