آموزش علوم قرآن ط سازمان تبليغات - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٣٤٣ - درس صد و بيست و دوم آيات متشابه سوره انفال

است. چكيده گفتار اينكه، آيه از نظر ابتدا و دنباله آن و مضمون، مقتضى آن است كه «قلب» در اينجا به سرچشمه ادراكات عالى تعبير گردد تا حائل شدن بين شخص و دل او تعبير ديگر از فروافتادن او در گرداب گمراهى باشد خداوند اين گونه بر دل او مهر مى‌زند كه بعيد مى‌نمايد چيزى بفهمد و درك كند:

فَما لِهؤُلاءِ الْقَوْمِ لا يَكادُونَ يَفْقَهُونَ حَدِيثاً.[١]- چرا اين قوم جاهل (منافقان) از فهم هر سخن دورند؟» وَ طُبِعَ عَلى‌ قُلُوبِهِمْ فَهُمْ لا يَفْقَهُونَ‌.[٢]- بر دلهاى اينان مهر زده شده است كه هيچ نمى‌فهمند.» وَ جَعَلْنا عَلى‌ قُلُوبِهِمْ أَكِنَّةً أَنْ يَفْقَهُوهُ وَ فِي آذانِهِمْ وَقْراً.[٣] ما بر دلهاى كافران پرده نهاده‌ايم كه فهم آن نتوانند كرد و گوشهاى آنها از شنيدن سخن حق سنگين است».

خَتَمَ اللَّهُ عَلى‌ قُلُوبِهِمْ وَ عَلى‌ سَمْعِهِمْ وَ عَلى‌ أَبْصارِهِمْ غِشاوَةٌ.[٤] خدا بر دلهاى كافران و بر گوششان مهر نهاد و بر ديدگانشان پرده‌اى است.» وَ نَطْبَعُ عَلى‌ قُلُوبِهِمْ فَهُمْ لا يَسْمَعُونَ‌.[٥]- و بر دلهايشان مهر مى‌زنيم كه نشنوند.» رَأَيْتَ الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ يَنْظُرُونَ إِلَيْكَ نَظَرَ الْمَغْشِيِّ عَلَيْهِ مِنَ الْمَوْتِ‌.- آنان را ببينى كه در دلهايشان بيمارى (نفاق) است، به سوى تو مى‌نگرند، نگريستن كسى كه از حالت مرگ، بى‌هوشى او را فرا گرفته است».

افزون بر اينها، آيات ديگرى است كه همه از يك معنى حكايت مى‌كند كه آنكه را خدا بخواهد گمراه كند، خرد و انديشه او را زايل كند كه سخنى را درك نكند و صلاح و فساد را از يكديگر تشخيص ندهد و بر اثر آن از جايگاه انسانيت بيرون رود و در شمار چارپايان و جانوران درآيد، جانورانى كه نيروى انديشه و خرد ندارند.

[١] نساء، ٧٨.

[٢] توبه، ٧٨.

[٣] انعام، ٢٥،- اسراء( بنى اسرائيل)، ٤٦.

[٤] بقره، ٧.

[٥] اعراف، ١٠٠.