آموزش علوم قرآن ط سازمان تبليغات - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٣٤٢ - درس صد و بيست و دوم آيات متشابه سوره انفال

أَ فَلا يَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ أَمْ عَلى‌ قُلُوبٍ أَقْفالُها.[١]- آيا در قرآن تفكر نمى‌كنند، يا بر دلهاى آنان قفلها است».

وَ لكِنْ يُؤاخِذُكُمْ بِما كَسَبَتْ قُلُوبُكُمْ.[٢]- خدا از سوگندهاى لغو، شما را مؤاخذه نكند) و ليكن به آنچه در دل داريد، مؤاخذه خواهد كرد. (نه بدانچه از روى دل نگفته‌ايد و بدون قصد به زبان جارى كرده‌ايد)».

خَتَمَ اللَّهُ عَلى‌ قُلُوبِهِمْ وَ عَلى‌ سَمْعِهِمْ وَ عَلى‌ أَبْصارِهِمْ غِشاوَةٌ.[٣]- خدا بر دلها و گوش آنان مهر نهاد و بر ديدگانشان پرده‌اى است».

وَ طُبِعَ عَلى‌ قُلُوبِهِمْ فَهُمْ لا يَفْقَهُونَ‌.[٤]- بر دلهاى آنان مهر زده شد، پس آنان نمى‌فهمند.» فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ فَزادَهُمُ اللَّهُ مَرَضاً.[٥]- در دلهاى آنان بيمارى است، پس خدا بر بيمارى آنان بيفزايد».

جز اينها، آيات بسيار ديگرى با همين تعبيرها در قرآن آمده است و در هيچ‌يك از آنها از قلب به شهوات نفسانى، تعبير نشده است.

سوّم- مضمون آيه تهديدى سخت، نسبت به آنان است كه از پذيرش دعوت حقّ سرباز زده‌اند و بهره آنان از زندگى با سعادت به مرگى آشكارا تبديل مى‌گردد كه در آن، نه زندگانى است، نه احساس و نه شعور. اين چنين سرنوشتى، سقوط از مقام والاى انسانيت است به جايگاه زيان‌بخش حيوانيت، زيرا آنان حرصى بسيار بر لاشه بدبو و پست زندگى دنياوى داشته‌اند. اين سرنوشت متناسب با ترك دعوتى است كه در ابتداى آيه آمده است و هماهنگ با حشر و بازگشت به حكم خداست در روزى كه حكمى جز حكم او نيست. در دنباله آيه و با اين كيفيت، جملات آيه كاملا با هم پيوندى استوار دارند كه فصاحت سخن بديع و اعجازآميز خداى متعال مقتضى آن‌

[١] محمد، ٢٤.

[٢] بقره، ٢٢٥.

[٣] بقره، ٧.

[٤] توبه، ٨٧.

[٥] بقره، ١٠.