زيادتى در خطاها و گناهان بسيار خود، به تثبيت و افزايش بيشتر آن در جلوگيرى از نفوذ پرتوهاى آفتاب حقيقت در دلهاى خود، كوشيدند و در نتيجه خدا آنان را از رحمت گسترده خود دور كرد. با اين توضيح «جعلنا ...» بدين معنى است كه بين تو و آنان حجاب وجود داشت، همان گونه كه در آيه بعد آمده است.

وَ جَعَلْنا عَلى‌ قُلُوبِهِمْ أَكِنَّةً أَنْ يَفْقَهُوهُ وَ فِي آذانِهِمْ وَقْراً.- و ما بر دلهاى آن كافران پرده‌اى افكنديم كه قرآن را فهم نمى‌كنند و گوشهايشان هم از شنيدن سخن حق سنگين است».

و آيه ٥، سوره فصلت نشان‌دهنده آن است: وَ قالُوا قُلُوبُنا فِي أَكِنَّةٍ مِمَّا تَدْعُونا إِلَيْهِ وَ فِي آذانِنا وَقْرٌ.- و گفتند دلهاى ما از (درك) آنچه ما را بدان مى‌خوانى در پوششهاست و در گوشهاى ما سنگينى است.» اينكه خداى متعال، اين همه را به خود نسبت مى‌دهد، از آن است كه او نيروهاى مؤثر در دستگاه آفرينش را پديد آورده و به آنان در پذيرفتن و نپذيرفتن ايمان، اختيار داده و به انجام هر كار، چه خوب و چه بد، توانايى داده است.

١٤٨- آيه ٤٨، سوره اسراء: فَضَلُّوا فَلا يَسْتَطِيعُونَ سَبِيلًا.- پس گمراه شدند و راه به جايى نتوانند برد».

مى‌گويند: اين آيه در نفى توانايى و قدرت بندگان، صراحت دارد.

پاسخ- اين ادعا آن است كه در آيه مى‌بينيم: هدايت نكردن به راه راست، مترتب بر گمراهى است. آنان بر اثر انجام گناه و سرپيچى از آموزشهاى پيامبر (ص) نخست، راه را گم كردند، سپس نتوانستند و نمى‌توانند راه درست را بيابند.

١٤٩- آيه ٧٤، سوره اسراء: وَ لَوْ لا أَنْ ثَبَّتْناكَ لَقَدْ كِدْتَ تَرْكَنُ إِلَيْهِمْ شَيْئاً قَلِيلًا.- [اى پيامبر] اگر ما ترا (به وحى خود) ثابت قدم نمى‌گردانيديم، نزديك بود كه به آن مشركان، اندك تمايل و اعتمادى پيدا كنى».

اشاعره بدين آيه تمسك جسته‌اند كه دليلى است بر اينكه پايدارى فرد فرمانبردار بر اطاعت، كار خداست و اگر اين نبود، ثبات او بر اطاعت بعيد مى‌نمود، همان گونه كه بدون آن ايمان نمى‌آورد! پاسخ- آيات ٧٣ و ٧٤ و ٧٥ اين سوره درباره مشركان قريش فرودآمده است، مشركانى كه به پيامبر (ص) پيشنهاد كردند: با خدايان آنان به مدارا رفتار كند و آنها