را به بدى ياد ننمايد و در برابر، با او توافق كنند و به مبارزه با دعوتش برنيايند. آيات مزبور در ردّ قاطع اين پيشنهاد منافقانه و نااميد كردن مشركان از دستيابى به آرزوى خود، فرودآمد تا در انجام خواسته خود- كه دعوت‌كننده به توحيد خالص و برافكندن شر و پرستش بتها از ريشه است- نااميد گردند كه او در آنچه با دعوتش به سوى خداى يگانه بدون شريك، ناسازگار است، مجامله و چشم‌پوشى نكند.[١] «ابو على طبرسى» در بيان علت، فرودآمدن آيات پيشين، چند وجه را ذكر نموده كه از جمله آنهاست: «قريش نزد پيامبر (ص) رفتند و به وى گفتند: از بدگويى به خدايان ما و بى‌خرد بر شمردن ما، دست بدار و اين بندگان و مردم پست و بى‌شخصيت را كه بوى آنان، بوى گند است، از خود بران و نخواه كه با تو نشينند و به سخنانت گوش فرا دهند. پيامبر (ص) به اسلام آنان دل بست كه اگر با برخى از خواسته‌هاى آنان موافقت كند، شايد آنان اسلام آورند. آنگاه آيات مزبور در بازداشتن پيامبر (ص) فرودآمد كه بر پيامبر (ص) شايسته نيست كه در دين خود چشم‌پوشى كند و با كسى در پيشنهادات مخالف با اصول تعليمات دينى، مدارا نمايد.[٢] اين شدت و تندى در لحن آيات، براى نااميد كردن قطعى مشركان از هرگونه سازشى با پيامبر (ص) است همان گونه كه تهديدى صريح است، نسبت به آنان كه با دشمنان دين نرمى و مدارا مى‌كنند، هركس و از هر گروه كه باشد و اين از روى «اياك اعنى و اسمعى يا جارة.- به در مى‌گويند تا ديوار بشنود.» كنايه است. همان گونه كه در حديث منقول از امام علىّ بن موسى الرضا (ع) آمده است كه در گفت و گوى خود با مأمون، خليفه عباسى، در زمينه عصمت پيامبران (ع) بدين آيه اشاره فرمود و گفت: اين آيه در شمار آياتى است كه به شيوه (كنايه‌اى‌] «اياك اعنى و اسمعى يا جارة. به در مى‌گويد تا ديوار بشنود.» فرودآمده كه خداى متعال پيامبر (ص) خود را بدان خطاب كرده و

[١] ر. ك: ج، اول همين كتاب.

[٢] مجمع البيان، ج ٦، ص ٤٣١- آنچه از« طبرسى» بازگو شد، دومين وجه از وجوه پنجگانه، پيرامون علت فرودآمدن اين آيات است كه ما اين وجه را پسنديده و برگزيديم. زيرا استحكام موضوع و سازگارى آن با ظاهر آيات و هماهنگى آن با موقعيت پيامبر( ص)- كه از هر خطا و لغزش در عقيده و رفتار، مطلقا مصون است چنين ايجاب مى‌كند.