زيرا، جزئى مشترك لفظى است. از اينرو، گاهى در مقابل كلّى بكار مى‌‌رود؛ و گاهى به عنوان سلبِ تحصيلى نسبت به كلّى به كار مى‌‌رود. يعنى چيزى كه كلّى نيست. بلكه يك امرِ شخصى است.

از آن جهت كه صورت خاصّى است و در يك نفسِ انسانى قرار دارد، يك امرِ شخصى است و در يك نفس مشخصى وجود دارد. و از آن جهت كه حكايت از اشياء كثير مى‌‌كند و قابل انطباق بر مصاديق متعدّد است، از اين جهت كلّى است. يعنى به لحاظ مفهومى ـ طبق آن سه معنائى كه در اوّل فصل گذشته براى كلّى بيان كرديم ـ كلّى خواهد بود؛ و تناقضى هم بين اين دو امر پديد نخواهد آمد.

لاَِنَّهُ لَيْسَ بِمُمْتَنِع اِجْتِماعُ اَنْ تَكُونَ الذّاتُ الْواحِدَة[١] تَعْرِضُ لَها شِرْكَةٌ بِالاِْضافَةِ اِلى كَثيرينِ. فَاِنَّ الشِّرْكَةَ فِى الْكَثْرَةِ لا تُمكِنُ اِلاّ بِالاِْضافَةِ فَقَطّ، وَاِذا كانَتِ الاِْضافَةُ لِذَوات كَثيرَة لَمْ تَكُنْ شِرْكَةٌ، فَيَجِبُ اَنْ تَكُونَ اِضافاتٌ كَثيرَةٌ لِذات واحِدَة بِالْعَدَدِ. وَالذّاتُ الْواحِدَةُ بِالْعَدَدِ مِنْ حَيْثُ هِىَ كَذلِكَ فَهِىَ شَخْصِيَّةٌ لا مَحالَةَ، وَالنَّفْس[٢] نَفْسُها تَتَصوَّرُ اَيْضاً كُلِّياً آخَرَ يَجْمَعُ هذِهِ الصُّورَة[٣] وأخْرى في تِلْكَ النَّفْسِ اَوْ في نَفْس غَيْرِها، فَاِنَّها كلَّها مِنْ حَيْثُ هِىَ فِى النَّفْسِ تُحَدُّ بِحَدٍّ واحِد.

[١] عبارت متن، عبارت گويا و جالبى نيست. زيرا، مى‌‌گويد: «ممتنع نيست كه در ذات واحدى اين صفت جمع شود...» تعبير اجتماع را در جايى بكار مى‌‌برند كه اجتماع شيئين باشد، نه ذات واحد! اگر چنين آورده بود كه: «محال نيست گفته شود يك شىء هم وصف وحدت داشته باشد؛‌‌ هم وصفِ شركت بين كثيرين و بدينسان اجتماع وصفين در آن پديد آيد» اين تعبير خوب و رسائى بود. امّا، به جاى اين، گفته است: «ممتنع نيست اجتماع اينكه بر ذات واحدى شركت عارض شود...» سؤال مطرح مى‌‌شود كه: «اجتماع چه چيز با چه چيز؟!» [٢] مصنف در اينجا به مطلب ديگرى اشاره مى‌‌كند كه آوردن آن به دنبال مطلب قبلى، ضرورت نداشت. حقّ مطلبْ اين بود كه آن را جداگانه بيان كند. ولى ذهن جوّال شيخ چنين اقتضايى داشته كه به ادنى مناسبتى از يك نكته به سراغ نكته ديگر مى‌‌رود. [٣] در برخى نسخه‌‌ها همچون نسخه چاپ مصر، بعد از كلمه «هذه الصورة»، ويرگول گذاشته شده كه صحيح نيست، صحيح آن در عبارتِ متن آورده شده است.