شرح الهيات شفاء - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ١٣٩ - توضيح برهان نخست در قالب عبارت متن
ب ـ جسم بسيط بايد داراى شكلى طبيعى باشد. (مقدمه دوّم).
ج ـ شكل طبيعى نبايد اختلاف اجزاء داشته باشد. بلكه بايد اجزائش متشابه باشد.
تنها شكلى كه تشابه اجزا دارد در سطوح، شكل دايره است و در مجسَّمات و حجمها، شكل كُره است. به جز دايره و كره، هيچ شكلى كه اجزائش متشابه باشد و بين اجزاء آن، اختلاف نباشد، وجود ندارد.
بنابراين، جسم بسيط بايد داراى شكل كروى باشد. پس از آنكه وجود كره اثبات شد، مىگوييم: مىتوان وسط كره را بريد يا فرض كرد كه از وسط بريده شده، خطّى كه كره را از وسط به دو قسمِ مساوى تقسيم مىكند، در واقع يك دايره خواهد بود. دايره، خطّى است كه منصِّفِ كُره است. البته، منصِّف كُره، بزرگترين دايرهاى است كه در كره رسم مىشود؛ وگرنه هر قسمت از كره را ببريم، دايره پديد مىآيد. بزرگترين دايره وقتى پديد مىآيد كه كُره از وسط به دو نيم تقسيم شود. لكن بُرِشهايى كه به كُره داده مىشود بايد مستقيم باشد نه به صورت كج و منحرف يا دندانهدار.
وَ اَيْضاً يُمْكِنُنا اَنْ نُصَحِّحَ ذلِكَ فَنَقُولُ: مِنَ الْبَيِّنِ اَنَّهُ اِذا كانَ خَطٌّ اَوْ سَطْحٌ عَلى وَضْع مّا فَلَيْسَ مِنَ الْمُسْتَحيلِ اَنْ يُفْرَضَ لِسَطْح آخَرَ اَوْ خَطٍّ آخَرَ اَنْ يَكُونَ وَضْعُهُ بِحَيْثُ يُلاقيهِ مِنْ اَحَدِ طَرَفَيْهِ عَلى زاوِية. وَ مِنَ الْبَيِّنِ اَنَّهُ يُمْكِنُنا اَنْ نَنْقُلَ هذا الْجِسْمَ اَوْ هذا الْخَطَّ نَقْلا كَيْفَ شِئْنا اِلى اَنْ يَصيرَ مُلاقِياً لِذلِكَ الاْخَرِ اَوْ مَوْضُوعاً في مَوْضِعِهِ، كَأنَّهُ يُحاذيهِ بِجَميعِ اِمْتِدادِهِ مُلاقِياً لَهُ اَوْ مَوْضُوعاً في مَوْضِعِهِ اَوْ مُوازِياً.
وَ يُمْكِنُ لِجِسْم واحِد بِعَيْنِه اَنْ يُوضَعَ عَلى وَضْع ثُمَّ يُوضَع عَلى وَضْع آخَرَ يُقاطِعُهُ وَ الْكَلامُ فِى الْجِسْمَيْنِ وَ الْجِسمِ الْواحِدِ واحِدٌ. فَاِنْ كانَتْ اِسْتِقامَةٌ وَ لَمْ تَكُنْ اِسْتِدارَةٌ لَمْ يُمْكِنْ هذا اَلْبَتَّةَ، لاَِنَّه اِذا كانَتِ الْحَرَكَةُ اِلَى الاِْنْطِباقِ عَلَى الاِْسْتِقامَةِ ذاهِبَةً فِى الطُّولِ ثُمَّ راجِعَةً اىَّ الرُّجُوعاتِ كانَتْ، اَوْ ذاهِبَةً فِى