آموزش علوم قرآن ط سازمان تبليغات - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٤٩٩ - ب - احاديثى كه از ورود در مسئله«قدر» نهى كرده است

غوطه‌ور مشو». او پرسش خود را تكرار كرد و حضرت فرمود: راهى تاريك است آن را مپيما» آن شخص بار سوم، پرسش خود را تكرار كرد و حضرت پاسخ داد: «آن، راز خداست، خود را براى كشف آن به رنج مينداز.» ٢-

و فى نهج البلاغة: قال‌- و قد سئل عن القدر-: «طريق مظلم فلا تسلكوه و بحر عميق فلا تلجوه و سرّ اللّه فلا تتكلّفوه.»[١] نهج البلاغة فيض الاسلام، حكمت ٢٧٩، ص ١٢٢٥، نهج البلاغه صبحى صالح، حكمت ٢٨٧، ص ٥٢٦.

در كتاب «نهج البلاغه» از آن حضرت پيرامون «قدر» پرسيده شد، حضرت در پاسخ فرمود: «راهى تاريك است پس آن را نپيماييد و دريايى ژرف است، به آن داخل نشويد و راز خداست، خود را براى كشف آن به رنج و دشوارى نيندازيد».

٣-

و قال ايضا: «الا انّ القدر سرّ من سرّ اللّه، و حرز من حرز اللّه، مرفوع فى حجاب اللّه، مطوىّ عن خلق اللّه، مختوم بخاتم اللّه، سابق فى علم اللّه، وضع اللّه عن العباد علمه، و رفعه فوق شهاداتهم و مبلغ عقولهم.»

نيز آن حضرت مى‌فرمايد: «به يقين «قدر» رازى از رازهاى الهى و دژى از دژهاى استوار خداست. در پرده و حجاب الهى پنهان، و از خلق خدا پوشيده و به مهر و خاتم خدا، مهر خورده است. «قدر» در دانش خدا پيشى گرفته و خدا دانستن آن را از بندگان بازداشته و آن را بالاتر از ادراكات و ميزان خرد آنان قرار داده است.

نهى از گفتگو و ورود در مسئله «قدر»- كه در سخن امير المؤمنين (ع) آمده است- ناظر به مستضعفانى است كه درك و فهم آنان، نسبت به تحقيق و بررسى مسائل وجود و پيدايش كردار آدميان، ناتوان است و اگر بدان دست يابند، چه بسا كه آنان را به پذيرش «جبر» بكشاند، زيرا مسأله‌اى دشوار و پيچيده است كه لغزشگاههاى فراوان در آن است و نتيجه‌گيرى درست از بحث در اين مسئله به دقت و شناختى كامل نياز دارد، كه بيشتر مردم آن روزگار از آن به دور بوده‌اند و به همين جهت است كه در پى آن سخن، حضرت مى‌گويد:

[١] شرح نهج البلاغه، ابن ابى الحديد، ج ١٩، ص ١٨١.