آموزش علوم قرآن ط سازمان تبليغات - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٣٣٥ - درس صد و بيست و دوم آيات متشابه سوره انفال

مخالف آنان قرار گرفته‌اند. در تفسير اين آيه، نظرياتى دقيق و چه بسا آراء گرانمايه‌اى دارند كه مهم‌ترين آنها را بازگو مى‌كنيم:

١- از سنتهاى الهى است حائل و فاصله شدن خداوند بين شخص و قلب او، قلبى كه مركز وجدان و ادراك و فرمانرواى اراده و كردار انسان است. اگر شخصى پرهيزگار و متقى از سنت الهى غفلت كند و در برابر پروردگارش به افراط و زياده‌روى گرايد، ترسناك‌ترين چيز برايش خواهد بود. همان گونه كه سنت الهى اميدبخش‌ترين چيز براى كسى است كه به رحمت و آموزش پروردگارش سخت اميدوار است، تا هنگامى كه از رحمت پروردگار خود نااميد نشده باشد. از اين روى، اين جملات شگفت‌انگيزترين جمله‌هاى قرآن است و شايد از نظر تعبير بليغ‌ترين آنها و نيز جامع‌ترين آنهاست از جنبه روانشناسى انسانى و علم صفات ربّانى و دانش تربيت دينى كه نكات دقيق آن، به نتايج حاصل از بيم و اميد (خوف و رجاء) شناخته مى‌شود.

چه بسا كسى كه راهى كوى هدايت است و از سير در راه گمراهى كه به سقوط در گردابهاى هلاكت منتهى مى‌شود، مى‌پرهيزد، ولى ناگهان وزش باد هواهاى نفسانى جديد، قلب او را دگرگون و از راه راست منحرف مى‌كند. اعم از شبهه‌اى كه تزلزل اعتقاد را موجب شود، يا شهوتى كه سير در راه گمراهى را بر سير در راه درست چيره شود و در نتيجه پيروى هواى خود را برگزيند و به جز اللّه، خدايى را برگزيند: أَ رَأَيْتَ مَنِ اتَّخَذَ إِلهَهُ هَواهُ أَ فَأَنْتَ تَكُونُ عَلَيْهِ وَكِيلًا كه در گزينش اين راه داراى اختيار است و جبر و اضطرارى در كار نيست.

در برابر اين گونه از «فاصله شدن» و حائل گشتن بين شخص و قلب او، داستان كسى است كه خود بيان كرده است كه وى سخت پايبند لهو و لعب و شهوت‌رانى بوده و هدايت و فرمانبردارى پروردگارش را ناديده مى‌گرفت. روزى با دوستان خود در قايقى نشسته و در رود دجله به گردش مى‌پرداختند، شراب مى‌نوشيدند و سازهاى طرب مى‌نواختند. در اين هنگام به قايق ديگرى برخورد مى‌كنند كه يكى از