آموزش علوم قرآن ط سازمان تبليغات - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٣٢٤ - درس صد و بيست و يكم آيات متشابه سورههاى انعام و اعراف

باشد. به همين دليل است كه پيامبران (ع) موضوعى را به قطع بيان نمى‌كردند، مگر اينكه آن را به خواست و مشيت خداى بزرگ واگذار مى‌كردند: وَ لا تَقُولَنَّ لِشَيْ‌ءٍ إِنِّي فاعِلٌ ذلِكَ غَداً إِلَّا أَنْ يَشاءَ اللَّهُ‌.[١]- اى رسول ما تو هرگز مگو كه فردا من اين كار خواهم كرد، مگر آنكه بگويى (ان‌شاءالله) اگر خدا بخواهد».

٦٨- آيه ٩٥، سوره اعراف: ثُمَّ بَدَّلْنا مَكانَ السَّيِّئَةِ الْحَسَنَةَ.- پس از آن بجاى بدى، نيكى را جايگزين كرديم.» اشاعره مى‌گويند: اين آيه دليل بر آن است كه خداى متعال، انجام‌دهنده نيكيها و بديها است وگرنه تبديل آنها به يكديگر از سوى خدا، خردمندانه نيست.

پاسخ: «سيّئه» [گناه‌] در اين آيه، به جاى خشكسالى و «حسنه» [نيكى‌] به جاى رفاه و آسايش به كار رفته است، بدليل آيه پيش از آن: وَ ما أَرْسَلْنا فِي قَرْيَةٍ مِنْ نَبِيٍّ إِلَّا أَخَذْنا أَهْلَها بِالْبَأْساءِ وَ الضَّرَّاءِ لَعَلَّهُمْ يَضَّرَّعُونَ‌.- و هيچ پيامبرى را به سرزمينى نفرستاديم، مگر آنكه مردم آن سرزمين را به سختى و رنج دچار كرديم، تا مگر به درگاه خداوند زارى كنند». (و به ايمان و تقوا روى آورند».

و آيه پس از آن‌ وَ لَوْ أَنَّ أَهْلَ الْقُرى‌ آمَنُوا وَ اتَّقَوْا لَفَتَحْنا عَلَيْهِمْ بَرَكاتٍ مِنَ السَّماءِ وَ الْأَرْضِ وَ لكِنْ كَذَّبُوا فَأَخَذْناهُمْ بِما كانُوا يَكْسِبُونَ‌.- و اگر مردم شهر و ديار ايمان مى‌آوردند، و تقوا پيشه مى‌كردند، ما درهاى بركات آسمان و زمين را بر روى آنان مى‌گشوديم، و ليكن چون (آيات و پيامبران را) تكذيب كردند، ما هم آنان را به كيفر كردار زشت رسانيديم».

٦٩- آيه ١٠١، سوره اعراف: تِلْكَ الْقُرى‌ نَقُصُّ عَلَيْكَ مِنْ أَنْبائِها، وَ لَقَدْ جاءَتْهُمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّناتِ، فَما كانُوا لِيُؤْمِنُوا بِما كَذَّبُوا مِنْ قَبْلُ، كَذلِكَ يَطْبَعُ اللَّهُ عَلى‌ قُلُوبِ الْكافِرِينَ‌.- اينست شهرهايى كه ما بر تو اخبار اهلش را بيان كرده‌ايم. همه را رسولانى با ادله روشن آمد. چون از پيش، آنها را تكذيب كرده بودند، به آنان ايمان نياوردند. همچنين خدا هم دلهاى كافران را مهر خواهد كرد».

گفته‌اند: اين آيه دليل است بر اينكه خداى متعال مانع از ايمان آوردن كافران است.

[١] كهف، ٢٣- ٢٤.