آموزش علوم قرآن ط سازمان تبليغات - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٥٧ - درس صدم آيا جز خدا كسى، تأويل قرآن را مىداند؟

مى‌كنيم و هميشه خدا با نيكوكاران است».

كوتاه سخن اينكه، راسخان در علم، به علّت ثابت بودن در عقيده‌اى درست و همان گونه كه خداوند اراده كرده است، سرانجام به شناخت تأويل متشابهات راه مى‌برند و مى‌گويند: «به آيات ايمان آورده‌ايم كه همه آن از سوى پروردگار ماست» و اين مقدّمه‌اى در جستجوى حقيقت است و نقطه حركتى براى شناخت راه‌هاى تحقيق و بررسى است.

«شيخ محمد عبده» مى‌گويد: «اينكه جمله «آمنّا باللّه كلّ من عند ربّنا.» (اهل دانش گويند ما به همه آيات قرآن گرويديم كه همه آيات محكم و متشابه از سوى پروردگار ما آمده است.) بر تسليم محض راسخان در دانش، دلالت دارد، با علم و دانش منافى نيست، چه اينان در برابر ظاهر آيه متشابه سر تسليم فرودمى‌آورند و يقين دارند كه آيه «متشابه» نيز مانند آيه «محكم» است و اين يقين به دليل رسوخ و نفوذ آنان در دانش و آگاهى آنان بر حق اليقين است، نگران و متزلزل نمى‌شوند. بلكه به «متشابه» و «محكم» به يك اندازه، ايمان مى‌آورند، براى اينكه هريك از اين دو را از سوى پروردگار خود مى‌دانند. فرد جاهل و نادان است كه در نگرانى هميشگى است، ولى فرد «راسخ»، در ثبات و پايدارى هميشگى در ايمان است و كسى كه سرچشمه حقيقت را دريافت، در جزئيات دچار اشتباه نمى‌شود، حق را مى‌شناسد و آن را مرجع هر گفته‌اى مى‌داند و مى‌گويد: به آن ايمان آورديم كه همه آن از سوى پروردگار ماست».[١] اين نكته، قابل گفتن است كه «اما فخر رازى»، در تأكيد اينكه «تأويل قرآن را جز خدا كس ديگرى نمى‌داند» از قواعد ادبيات عرب، كمك گرفته و مى‌گويد: از فصاحت به دور است كه «واو» را در وَ الرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ يَقُولُونَ آمَنَّا بِهِ كُلٌّ مِنْ عِنْدِ رَبِّنا[٢] براى عطف بدانيم. در صورتى كه اين «واو» براى عطف مى‌بود، مى‌بايد، جمله بعدى، با «واو» شروع و گفته مى‌شد: و هم يقولون آمنا به ... يا اينكه گفته‌

[١] تفسير المنار، ج ٣، ص ١٦٧.

[٢] آل عمران، ٧.