آموزش علوم قرآن ط سازمان تبليغات - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٥٥٣ - درس صد و سى و چهارم فرضيه احباط در چند مرحله

البته آياتى از قرآن، صراحت دارد كه خداوند پاداش هركس را كه كار نيك كند، تباه نمى‌كند: إِنَّا لا نُضِيعُ أَجْرَ مَنْ أَحْسَنَ عَمَلًا.[١] (يا هركس به اندازه ذره‌اى كار خوب كند، پاداش آن را خواهد ديد: فَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ خَيْراً يَرَهُ. ولى اين مطلب با توجه به توضيحات زير است:

نخست، تخصيص زدن عموميت اين آيات به كسانى كه در حالت كفر به جهان ديگر نروند، چه آيات احباط نسبت به اين آيات اخصّ است و خاصّ، صلاحيت دارد كه مخصص عام باشد. در اين فرض، كافر مطلقا از اجر و پاداش محروم است، چه در دنيا، چه در آخرت.

دوم، آنكه اجر و پاداش، عموميت داشته باشد و مؤمن و كافر را در برگيرد:

«الناس مجزيّون باعمالهم إن خيرا فخير و إن شرّا فشرّ». (ولى پاداشهاى اخروى خاص مؤمنان است، و كافر هم، چون مؤمن به پاداش كار خوب خود مى‌رسد، ولى تنها در دنيا:

تِلْكَ الدَّارُ الْآخِرَةُ نَجْعَلُها لِلَّذِينَ لا يُرِيدُونَ عُلُوًّا فِي الْأَرْضِ وَ لا فَساداً وَ الْعاقِبَةُ لِلْمُتَّقِينَ.[٢] ما اين دار (بهشت ابدى) آخرت را براى آنان كه در زمين اراده علو و فساد و سركشى ندارند، مخصوص مى‌گردانيم و حسن عاقبت خاص پرهيزكاران است.» وجه دوم با عام بودن اجر و پاداش و قانون عدل و انصاف، سازگارتر است و آيه زير نيز مؤيد اين وجه است:

وَ رَحْمَتِي وَسِعَتْ كُلَّ شَيْ‌ءٍ* فَسَأَكْتُبُها لِلَّذِينَ يَتَّقُونَ وَ يُؤْتُونَ الزَّكاةَ وَ الَّذِينَ هُمْ بِآياتِنا يُؤْمِنُونَ.[٣] و رحمت من همه چيز را فرا گرفته است. پس به زودى آن را براى آنان- كه پرهيزكارند و زكات مى‌دهند و براى آنان كه به آيتهاى ما ايمان مى‌آورند- ثبت مى‌كنيم.

رحمت فراگير خداى رحمان، آن است كه نسبت به كافر و مؤمن در دنيا،

[١] كهف، ٣٠.

[٢] قصص، ٨٣.

[٣] اعراف، ١٥٦.