آموزش علوم قرآن ط سازمان تبليغات - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٥١ - درس صدم آيا جز خدا كسى، تأويل قرآن را مىداند؟
تيرگيهاى شب بر آنان مشتبه شود، به قرآن ارجاع داده است[١]. اگر قرآن بر آنان مشتبه شود، به چه رجوع كنند؟ وانگهى از صدر اسلام تا كنون عالمى از علماى امت را نيافتهايم كه از تفسير آيهاى خوددارى كرده باشد و بگويد كه اين آيه از متشابهات است و تأويل آن را جز خدا نمىداند. همه كتابهاى تفسير، چه قديم و چه جديد، سرشار از اقوال مفسران درباره همه آيات قرآن است، جز اينكه اهل ظاهر، ظاهر متشابه را پذيرفتهاند و اهل تحقيق و نظر در آن انديشه كرده و تأويل درست آن را كه با خرد و نقل صريح سازگار است، بدست آوردهاند.
«طبرسى» مىگويد: «آنچه اين عقيده را تأييد مىكند كه راسخان در دانش، تأويل قرآن را مىدانند، اين است كه صحابه و تابعان، همه آيات قرآن را تفسير كردهاند و ديده نشده است كه از تفسير آيهاى خوددارى كرده و گفته باشند: اين آيه متشابه است و جز خدا كسى ديگرى، آن را نمىداند».[٢] «امام بدر الدين الزركشى» نيز مىگويد: «خداوند، هيچ آيهاى از قرآن را فرونفرستاده است، مگر اينكه بندگان او از آن بهرهمند شوند و به معنايى كه وى خواسته است راهنمايى كند. نيز هيچكس نمىتواند بگويد: پيامبر خدا متشابه را نمىداند و اگر با وجود آيه وَ ما يَعْلَمُ تَأْوِيلَهُ إِلَّا اللَّهُ (تأويل آن را كسى جز خدا نمىداند) جايز است كه پيامبر به متشابهات آگاه باشد، جايز است كه صحابه ربانى و مفسران امت او نيز، بر اين امر آگاهى داشته باشند. آيا اين «ابن عباس» نيست كه مىگفت: «من از راسخان در دانش هستم. اگر راسخان در دانش، بهرهاى در شناخت متشابه نداشته باشند، بايد گفت كه اينان چه برترى بر افراد جاهل و نادان دارند»؟ «زركشى» مىافزايد: «تا اين روزگار، مفسرى را نديدهايم كه از تفسير آيهاى از قرآن خوددارى كرده و گفته باشد: اين آيه از متشابهات است و تأويل آن را جز خدا نمىداند تا آنجا كه حتى حروف قرآن را تفسير كردهاند».[٣]
[١] ر. ك: كافى، ج ٢، ص ٥٩٩.
[٢] مجمع البيان، ج ٢، ص ٤١٠.
[٣] البرهان فى علوم القرآن، ج ٢، صص ٧٢ و ٧٣.