آموزش علوم قرآن ط سازمان تبليغات - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٤٢٨ - درس صد و بيست و هفتم آيات متشابه از سوره قصص تا سوره تين

١٩٨- آيه ٦٨ سوره قصص: وَ رَبُّكَ يَخْلُقُ ما يَشاءُ وَ يَخْتارُ. (و پروردگار تو هر چه را بخواهد مى‌آفريند و برمى‌گزيند).

پيرامون نظاير اين آيه به گونه‌اى گسترده گفتگو شده است.[١] كه خداى متعال اختيار نكند مگر آنچه را كه مشتمل بر صلاح و حكمت است.

١٩٩- آيه ٣ سوره عنكبوت: وَ لَقَدْ فَتَنَّا الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ‌. (و همانا آنان را كه پيش از ايشان بودند، بيازموديم).

مى‌گويند: آيه نمايانگر آن است كه خداى متعال، كفر و نافرمانى را بر جوامع، تحميل مى‌كند.

پاسخ آن اينكه «فتنه» به معنى امتحان و آزمون به وسيله محنتها و مصيبتهاست و به همين جهت، سوره با اين آيه آغاز مى‌شود كه‌ الم أَ حَسِبَ النَّاسُ أَنْ يُتْرَكُوا أَنْ يَقُولُوا آمَنَّا وَ هُمْ لا يُفْتَنُونَ‌. (آيا مردم مى‌پندارند، به اينكه بگويند ايمان آورده‌ايم، رها مى‌شوند و مورد آزمايش قرار نمى‌گيرند؟) و براى دفع اين توهم كه اين آزمون خاص اين امت است، مى‌گويد:

وَ لَقَدْ فَتَنَّا الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ‌ و به دنبال آن حكمت اين امتحان و آزمون را بيان مى‌كند و مى‌گويد: فَلَيَعْلَمَنَّ اللَّهُ الَّذِينَ صَدَقُوا وَ لَيَعْلَمَنَّ الْكاذِبِينَ‌. (تا بداند (معلوم كند) آنان را كه راست مى‌گويند و بداند (معلوم كند) دروغ‌گويان را).

در واقع اين آيات، اعلام مى‌كند كه اين امت، بلايا و آزمونهايى در پى دارد و عملا نيز در مدت اقامت آنان در مكه و پس از مهاجرت به مدينه، اين امر رخ داد، بنا بر آنچه در آيه ١٢٦ سوره برائت آمده است: أَ وَ لا يَرَوْنَ أَنَّهُمْ يُفْتَنُونَ فِي كُلِّ عامٍ مَرَّةً أَوْ مَرَّتَيْنِ‌ (آيا نمى‌بينند كه در هر سال يك و يا دو بار مورد آزمايش قرار مى‌گيرند؟) ٢٠٠- آيه ٦٩ سوره عنكبوت: وَ الَّذِينَ جاهَدُوا فِينا لَنَهْدِيَنَّهُمْ سُبُلَنا. (آنان كه در (راه) ما كوشش كنند، آنان را به راههاى خودمان هدايت كنيم.) اين نوع هدايت، هدايتى ناشى از عنايت و افزايش الطاف خداى متعال است كه خاص بندگان ويژه و مخلص اوست. ولى هدايتى كه براى راهنمايى و ارشاد به‌

[١] آيات ١٤ و ١٦ و ١٨ سوره حج، ذيل شماره ١٧١- ١٧٣.