أَ وَ لَمْ يَهْدِ لِلَّذِينَ يَرِثُونَ الْأَرْضَ مِنْ بَعْدِ أَهْلِها أَنْ لَوْ نَشاءُ أَصَبْناهُمْ بِذُنُوبِهِمْ وَ نَطْبَعُ عَلى‌ قُلُوبِهِمْ فَهُمْ لا يَسْمَعُونَ‌.- آيا اين مردمى را- كه پس از اقوامى كه همه مردند- وارث زمين شدند، خدا آگاه نفرموده كه اگر ما بخواهيم به كيفر گناهانشان مى‌رسانيم و بر دلهايشان مهر مى‌نهيم و به گوش دل چيزى را نشنوند و از آنان پند نگيرند».

آيه به روشنى مى‌گويد كه مهر زدن بر دلها اثر طبيعى گناهانى است كه انجام داده‌اند و خطاهاى آنان است كه آنان را فرا گرفته و پرده و مانعى است بر ادراك حق و به همين دليل است كه سخن حق را نمى‌شنوند.

پيشتر نيز گفته شد كه «طبع» و مهر دل، نيرويى است در دل كه بر اثر پافشارى بر گناه بدست مى‌آيد و محروميت از الطاف خاص الهى و نااميدى از فيض قدسى او و سرانجام خوارى ميوه آن است.

٧٠- آيه ١٤٦، سوره اعراف: سَأَصْرِفُ عَنْ آياتِيَ الَّذِينَ يَتَكَبَّرُونَ فِي الْأَرْضِ بِغَيْرِ الْحَقِ‌.- من آنان را كه در زمين به ناحق و از روى كبر دعوى بزرگى كنند، از آيات رحمتم روگردان كنم و منصرف گردانم».

اين روگرداندن از پذيرش آيات خدا، در واقع خوارى آنان بر اثر كينه‌توزى با حق و پافشارى بر لجاجت است و دليل آن دنباله آيه است كه مى‌گويد: وَ إِنْ يَرَوْا كُلَّ آيَةٍ لا يُؤْمِنُوا بِها وَ إِنْ يَرَوْا سَبِيلَ الرُّشْدِ لا يَتَّخِذُوهُ سَبِيلًا وَ إِنْ يَرَوْا سَبِيلَ الغَيِّ يَتَّخِذُوهُ سَبِيلًا ذلِكَ بِأَنَّهُمْ كَذَّبُوا بِآياتِنا وَ كانُوا عَنْها غافِلِينَ‌.-[١] و اگر آنان هر نشانه و آيتى را ببينند، بدان ايمان نمى‌آورند و اگر راه خدا و هدايت را ببينند، آن را به عنوان راه برنمى‌گيرند و اگر راه گمراهى را مشاهده كنند، به عنوان راه برگيرند و اين از آن است كه آيتهاى ما را تكذيب كردند و از آنها غافل بودند.» ٧١- آيه ١٥٥، سوره اعراف: إِنْ هِيَ إِلَّا فِتْنَتُكَ تُضِلُّ بِها مَنْ تَشاءُ وَ تَهْدِي مَنْ تَشاءُ.- اين جز امتحان تو نيست، هركس را خواهى بدان گمراه و هركس را خواهى هدايت مى‌كنى».

«فتنه» در اينجا به معنى امتحان و آزمايش است و بدان وسيله سرنوشت‌

[١] اعراف، ١٤٦