آموزش علوم قرآن ط سازمان تبليغات - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٢٥٤ - درس صد و هفدهم حل شبهههاى جبرگرايان

او را جفتى نيست و او همه چيز را آفريده و به همه امور جهان داناست* اين است وصف پروردگار يكتاى شما كه جز او هيچ خدايى نيست و آفريننده هر چيز اوست. پس او را پرستش كنيد كه نگهبان همه موجوداتست.

ما دقت تعبير را در اين آيات مى‌بينيم: نخست آفرينش هر چيز را بيان كرده، سپس دانش خود را نسبت به هر چيز يادآورى كرده، دوباره آفرينش اشياء را يادآور شده و به دنبال آن سرپرستى خود را در نگهدارى و تدبير ابعاد گوناگون آن را يادآور شده است. و اگر فرض كنيم كه آيه دربرگيرنده آفرينش افعال بندگان نيز هست. اين خود بهترين نشانه قرينه بر دانش گسترده و تدبير عام او، نسبت به ابعاد گوناگون همه موجودات و آفريده‌ها بطور مطلق است.

١١- ٧- أَ فَمَنْ يَخْلُقُ كَمَنْ لا يَخْلُقُ.[١] (آيا كسى كه مى‌آفريند، همانند كسى است كه نمى‌آفريند؟) معنى «خلق» در اين آيه، ايجاد و ابداع است كه هيچ آفريده‌اى در آن سهمى ندارد و آنان تنها به آفرينش شرايط مناسب و لازم براى فعاليتهاى نيروهاى طبيعى مى‌پردازند. آيات ديگرى نيز كه قدرت ديگران را غير از خداى متعال، در آفرينش نفى مى‌كند، نفى استقلال تام آنان در آفرينش و تكوين است كه تنها شأن خداى متعال است.

١٢- خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ وَ ما بَيْنَهُما.[٢] (خداوند، آسمانها و زمين و هر چه در بين آنهاست، آفريد.) ظاهر آيه حكم مى‌كند كه منظور، آفرينش موجودات عينى است. رعايت سنخيت و همگونى بين جمله‌هاى معطوف به يكديگر (آسمان و زمين و هر موجود جسمانى بين آن دو) تأييدكننده آن است و همه آيه، خود دليل بر اين موضوع است:

الَّذِي خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ وَ ما بَيْنَهُما فِي سِتَّةِ أَيَّامٍ ثُمَّ اسْتَوى‌ عَلَى الْعَرْشِ. (خدايى كه آسمانها و زمين و آنچه را كه بين اين دو است در شش روز آفريد، سپس عرش را با حسن كامل خلقت‌

[١] نحل، ١٧.

[٢] فرقان، ٥٩.