به يكباره درهم كوبيده شوند. پس در آن روز، رستاخيز بپاگردد. شكاف در آسمان درافتد كه آن روز، آسمان سست باشد و فرشتگان بر كناره‌هاى آن باشند و در آن روز هشت فرشته عرش پروردگارت را بر زبر خود بردارند. در آن روز شما را عرضه نمايند.

هيچ كار پنهان از شما پنهان نماند.

«عرش» در اين آيه، عرش تدبير و اداره شئون ملك در روزى است كه ملكى جز ملك و سلطنت او نيست. همان گونه كه در آيه ديگر است: كَلَّا إِذا دُكَّتِ الْأَرْضُ دَكًّا دَكًّا. وَ جاءَ رَبُّكَ وَ الْمَلَكُ صَفًّا صَفًّا (فجر، ٢٢) نه چنين است آنگاه كه زمين درهم كوفته شود، كوفتنى پس از كوفتن و پروردگار تو با فرشتگان صف كشيده بيايد.

و نيز در اين آيه: لِمَنِ الْمُلْكُ الْيَوْمَ لِلَّهِ الْواحِدِ الْقَهَّارِ. (غافر، ١٦) امروز ملك و سلطنت از آن كيست؟ از آن خداى يگانه قهار است.

و آيه‌ وَ لَهُ الْمُلْكُ يَوْمَ يُنْفَخُ فِي الصُّورِ. (انعام، ٧٣) روزى كه در «صور» دميده شود پادشاهى از آن اوست.

كه اين همه تعبيراتى است از معنى واحد كه عبارت است از تجسّم سيطره و استيلاء حكومت خداى تعالى در آن روز هولناك‌ أَلا لَهُ الْحُكْمُ وَ هُوَ أَسْرَعُ الْحاسِبِينَ‌ (انعام، ٦٢) و آگاه باش كه فرمانروائى از آن اوست و اوست سريع‌ترين حسابرسان. وَ يَوْمَ نُسَيِّرُ الْجِبالَ وَ تَرَى الْأَرْضَ بارِزَةً وَ حَشَرْناهُمْ فَلَمْ نُغادِرْ مِنْهُمْ أَحَداً. وَ عُرِضُوا عَلى‌ رَبِّكَ صَفًّا لَقَدْ جِئْتُمُونا كَما خَلَقْناكُمْ أَوَّلَ مَرَّةٍ (كهف، ٤٨) و روزى كه كوهها را روان كنيم و زمين را برآمده به بينى و آنان را برون آوريم و يك‌تن از آنان را وانگذاريم و به صف ايستاده بر پروردگار تو عرضه شوند (آن روز به آنان گفته شود) به نزد ما آمديد به گونه‌اى كه نخستين بار شما را آفريديم.

هُنالِكَ الْوَلايَةُ لِلَّهِ الْحَقِّ هُوَ خَيْرٌ ثَواباً وَ خَيْرٌ عُقْباً (كهف، ٤٤) آنجا فرمانروائى از آن خداى به حق است. او براى پاداش بهتر است و در پايان، بهتر.

در روايات اهل بيت، «عرش» به دو گونه تأويل شده است: يكى به علم و دو ديگر به هر چيز جز خدا (ماسوى اللّه) در حديث صحيح از امام رضا (ع) است: «عرش» نامى است براى علم و قدرت و همه چيز در عرش است. خداى تعالى حمل عرش را به غير خود محوّل نموده است. چنانچه گفته اوست: الَّذِينَ يَحْمِلُونَ الْعَرْشَ‌ و آنان از