تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ٦٦٨ - كوه جامد دلها را متلاشى كنيد تا مهتاب الهى به تمام ذرات آن بتابد

تفاوت ميان عقل و آنان كه عقلًا ناميده مى شوند همان مقدار است كه ميان دانش و دانشمندان .
اگر تماشاگران و حتى عقلًا و دانشمندان از رنگ آميزى كردن عقل و دانش دست بر مى داشتند و دو نيروى با عظمت عقل و وجدان را هماهنگ مى ساختند ، در آن موقع مى ديديم كه اين ( من ) انسانى يعنى آن شعاع خداوندى چگونه به جهان با عظمت هستى پيروز گشته و به جاى اين كه تسليم و قربانى تاريخ كور كورانه بوده باشد با تمام خود آگاهى براى خود تاريخ پر افتخارى مى ساخت .


((١٣٣٦)) كو حميت تاز تيشه وز كلند اين چنين كُه را به كلى بر كند
كوه جامد دلها را متلاشى كنيد تا مهتاب الهى به تمام ذرات آن بتابد معارف الهى و حقايق انسانى از مقامات مربوطه مانند پيامبران و اولياء الله و مصلحين عالى مقام به انسانها تلقين مى گردد ، ولى آن معارف و حقايق هنگامى كه به درون ما راه مى يابند با صخره ها و كوه هاى خشن و جامد روبه رو مى شوند ، تنها يك سطح بسيار باريك را موقتاً روشن ساخته و دو باره آن معارف و حقايق از افق ذهن غروب مى كنند ، براى اين كه تمام اعماق و ذرات درون ما از آن انوار الهى روشن شود بايستى كلنگى برداشته اين صخره ها و كوه ها را متلاشى ساخت .
بياييد ما خود اين شجاعت و شهامت را در خود ايجاد كرده و دل را آمادهء پذيرش انوار الهى بسازيم ، پيش از آن كه براى تحمل كيفر اعمال خود به زانو سقوط كنيم بهتر اين است كه اكنون از روى آگاهى و اختيار در مقابل آن انوار الهى زانو به زمين بزنيم .