تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ٤١٢ - ٢ - ولايت تكوينى تعيينى

اين روايت كه با عبارات گوناگونى نقل شده است ، مى تواند ولايت تكوينى تعيينى را به روشنى اثبات كند .
اگر ما اين دوازده نفر را بخواهيم با آنان كه در صدد ولايت امر بر آمده‌اند تطبيق كنيم به غير از پيشوايان جهان تشيع قابل تطبيق نخواهد بود ، زيرا ، شمارهء هيچ يك از سلسله هاى ساير متصديان خلافت با اين عدد قابل تطبيق نمى باشد . پس روايت فوق تنها دوازده نفر اولياء الله تعيينى را مى گويد كه منطبق به پيشوايان جهان تشيع مى باشد . ممكن است گفته شود كه : اين چه خصوصيتى است كه خداوند براى بعضى از افراد عطا كرده و آنها را براى ولايت تكوينى تعيينى انتخاب مى كند مى گوييم : از نظر اسلامى جاى هيچ گونه ترديد نيست چنان كه خود پيامبران عظام با تعيين خداوندى بوده است همچنين ولايت كه دامنهء پيامبرى است امر الهى خواهد بود .
اما از نظر فلسفى باز نمى توان ترديد كرد در اين كه خداوند به جهت علل پنهانى كه ما نمى دانيم خصوصياتى به بعضى از افراد انسانى مى بخشد كه به وسيلهء آن خصوصيات داراى ولايت تكوينى مى باشند ، چنان كه در بارهء چند نفر صريحاً مى فرمايد :
« إِنَّ الله اِصْطَفى آدَمَ وَنُوحاً وَآلَ إِبْراهِيمَ وَآلَ عِمْرانَ عَلَى اَلْعالَمِينَ . » ٣ : ٣٣ [١] ( خداوند آدم و نوح و آل ابراهيم و آل عمران را به همهء جهانها بر گزيد ) .
اين بر گزيدن بدون حكمت واقعى نمى باشد و اين اعتراض صحيح نيست كه خداوند چرا ميان انسانها تفاوتى گذاشته و بعضى از آنها را به ديگران ترجيح داده است زيرا ، چنان كه در مباحث جبر و اختيار گفته‌ايم : اين خصوصيت به منزلهء سرمايهء غير اختيارى است كه خداوند به آنان عطا فرموده است .

[١] سوره آل عمران ، آيهء ٣٣ . .