تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ٥٠ - مسئله دوم - شخصيت فردى هر يك از دو شخصيت

٨٢ - « ترقى هدف است ، ايده آل سر مشق اعلا است .
ايده آل چيست ؟ خدا است .
ايده آل ، كمال مطلق ، كمال اتم ، لا نهايه كلمات متشابه‌اند . » [١] ٨٣ - « فكر كردن در بارهء عالم غيب يك كار جدى است . » [٢] ٨٤ - در دنيا رشد مادى وجود دارد ما آن را مى خواهيم . عظمت اخلاقى نيز هست ما به آن علاقه منديم ، ارواح بىفكر و عجول مى گويند : اين صور بىحركت [ پرستش كنندگان عالم غيب ] در كنار اسرار براى چه خوبند ؟ به چه كار مى آيند ؟ چه مى كنند ؟ دريغا در حضور ظلمتى كه ما را فرا گرفته است و در انتظار ما است در حالى كه نمى دانيم تفرقهء عظيم با ما چه خواهد كرد . در جواب مى گوييم : شايد كارى عالىتر از آن چه اين جانهاى معصوم مى كنند نباشد و بر گفتهء خود مى افزاييم : شايد كارى مفيدتر از آن هم نيست . مقابل كسانى كه هرگز روبه خدا نمى كنند وجود اشخاصى كه داريم در نمازاند لازم است . به نظر ما همهء مطلب در مقدار فكرى است كه با عبادت مى آميزد . » [٣] ٨٥ - « عقربه‌اى كه بر صفحهء ساعت حركت مى كند در جانها نيز حركت مى كند . » [٤] ٨٦ - بعضى ديگر از اين گروه هاى عقول بسى جدىتر بودند . آن جا در اصول تدقيق مى كردند ، به حقوق دل بستگى داشتند ، به اطلاق محض عشق مى ورزيدند ، از آن جا حقايق نامتناهى را مشاهده مى كردند ، اطلاق محض در سايهء همان صلابتش ارواح را سوى گنبد لاجوردى مى راند و در نامحدود غوطه ورشان مى سازد . براى بارور كردن آرزو هيچ چيز به پايهء اعتقاد مطلق نمى رسد و براى توليد آينده هيچ چيز مقام آرزو

[١] بىنوايان ، ج ١ ، ص ٦٧٤ . .
[٢] بىنوايان ، ج ١ ، ص ٦٧٦ . .
[٣] بىنوايان ، ج ١ ، ص ٦٧٦ . .
[٤] بىنوايان ، ج ٢ ، ص ٣ . .