تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ٤٨٤ - تعريف لطف

وجوب آن بر كنار نيست . » [١] ٣ - « آن چه كه دلالت به وجوب امامت مى كند قاعدهء ثابت شده ( لطف ) است . امامت لطفى است در تكليف عقلى به طورى كه بدون امامت تكليف مزبور انجام نمى شود ، بنا بر اين امامت مانند ساير الطاف در معارف و غير معارف است كه تكليف به آنها بدون الطاف شايسته نيست . » [٢] ٤ - « آن چه كه دلالت عقلانى به امكان نسخ مى كند مطابق اصل ثابت شده‌اى است كه مى گويد : عبادات شرعيه تابع مصالح و الطاف در واجبات عقليه مى باشد . » [٣] از مجموع بيانات فوق اين تعريف اجمالا به دست مى آيد كه ( لطف ) عبارت است از آماده كردن هر گونه مقتضيات و دور ساختن هر گونه موانع از سر راه تكليفى كه عقول سليم بشرى آن را دريافته و خود را به عمل به آن ملزم مى بيند . همين تعريف با حذف بعضى از مناقشات لفظى مورد اتفاق اكثر اماميه و معتزله و مورد انكار اشاعره مى باشد . اين مطلب را با تعريف مشهور كه اكثريت قريب به اتفاق متكلمين آن را در بارهء ( لطف ) پذيرفته‌اند مى توانيم تأييد كنيم . علامه حلى قاعدهء لطف را بدون نقل خلاف به قرار ذيل تعريف كرده است :
« لطف عبارت است از هر چيزى كه مكلف به وسيلهء آن به انجام اطاعت نزديكتر و از ارتكاب معصيت دورتر مى شود ، ولى نه در حدود اجبار و تمكين ، ( مقصود از تمكين اين است كه لطف نبايستى انسان را مانند آلت ناخود آگاه نموده و فعاليت ارادى او را سلب نمايد ) . [٤]

[١] الغيبة ، ص ٤ ابو جعفر محمد بن حسن الطوسى . .
[٢] تلخيص الشافى ص ٦٩ - شيخ طوسى . .
[٣] عدة الاصول - باب نسخ - شيخ طوسى . .
[٤] كشف المراد - علامه حلَّى ( شرح تجريد خواجه نصير ) ص ٢٠١ . .