تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ٣١٤ - انعكاس ابتدايى حقايق تقليد است ، ولى با تكرار و دقت لازم و كافى به تحقيق مبدل مى گردد

كه از تصديق بالاتر است .
مسئلهء سوم - مى گويد : « چون پياپى شد شود تحقيق آن » .
اين مطلب كاملًا قابل تجديد نظر است ، زيرا تكرار و انعكاس پى در پى بدون اعمال نظر و بدون تحليل و تركيب يك قضيه و بدون نظر به دليل و شاهد چه اثرى خواهد داشت ؟ خلاصه ، تكرار طوطىوار يك قضيه به هيچ وجه قضيه‌اى را مورد تحقيق و آگاهى نظرى نمى كند و بالعكس براى كسانى كه در قلمرو دانش و بينش گامهايى برداشته‌اند ، همان انعكاس اولى قضيه ممكن است كليدى باشد براى گشودن هزاران درها از شناسايىها كه تا كنون در درون خود ذخيره ساخته بود .
ما به طور فراوان ديده‌ايم كه اشخاص مطلع و زحمتكش هنگامى كه به بعضى از جملات در بارهء معارف عالى انسانى مى رسند ، اگر چه براى اولين بار با چنان جمله‌اى روبه رو شده‌اند ، انعكاس ابتدايى همان جمله معلومات فراوانى را كه در درون شخص اندوخته شده است مى شوراند و به هيجان درمى آورد و محصولات بسيار پر فايده‌اى را ايجاد مى كند و اين مطلب را مى توانيم به عنوان يك اصل كلى بپذيريم كه هر چه كه اطلاعات و معلومات انسان زيادتر و بينش او قوىتر بوده باشد تصاعد علمى او در موقع رسيدن به معلوماتى كه براى اولين بار با آنها روبه رو مى گردد ، شبيه به تصاعد هندسى خواهد بود .