تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ٤٩٨ - انديشه بنياد عمل است

براى انسان ثبت نخواهد شد ، مگر سعيى كه كرده است يقيناً سعى او ديده خواهد شد ) .
٤ - تو با دقت در وضع خود بنگر ، خواهى ديد موجوديت تو محصول هم خوابگى پدر و مادر تست كه تو را به وجود آورده است و هم خوابگى از مقولهء اعراض است .
٥ - هر چه را كه دست بشرى مى سازد ، از قبيل ساختمانها و ادوات و ماشينها و غير ذلك ، خواهى ديد منشا وجود همهء آنها انديشه و تصورات قبلى سازنده بوده است .


((٩٧٠)) اول فكر آخر آمد در عمل بنيت عالم چنان دان از ازل
انديشه بنياد عمل است اين مسئله ششم چون خيلى با اهميت بود ، لذا خواستيم مقدارى مشروحتر مورد بحث قرار بدهيم :
در بارهء حركات و كارهاى صادره از اجزاء طبيعت تقسيمات گوناگونى داريم كه همهء آنها در اين مطلب مورد بحث نيست ، آن چه كه در اين مبحث مورد احتياج ما است بيان دو قسم از حركت است :
١ - حركت مكانيكى ( حركتى كه ناشى از علل مسبوق مى باشد ) مانند حركت يك ماشين كه بايستى قبلا نيرويى به آن وارد شود ، البته علت مقارن را كه در يك معمول دخالت مى ورزند معمولًا مكانيكى محسوب مى كنند . اغلب حركاتى كه در روبناى سطحى طبيعت ديده مى شود از همين قبيل است .
اين قسم از حركت داراى قوانين معينى است كه در فيزيك مكانيك مورد بهره بردارى قرار مى گيرد . از قبيل : تطابق حركت با نيرو و . . . و غير ذلك .
٢ - حركت غايى يا ( حركت غرضى ) اين نوع از حركت از سه مرحله عبور مى كند :