تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ١٢٧ - تفسير ابيات
از انسان حقيقتاً اطاعت بوده و شايسته ترين تقرب به خدا خواهد بود . اگر همين حس طبيعى كه حيوانات هم از آن بهره مند هستند مى توانست موجود برترين را ببيند ، گاو و خر هم مى توانستند از اولياء الله بوده باشند .
تو مادامى كه از صورت و صورت پرستى رهايى نيافتهاى ، خواه خود را با تصويرات ساختگى مورد توجه قرار بدهى يا بدون تصوير او را دريابى چنان كه موحد درك مى كنند ، باز نخواهى توانست از انحراف روانى خويش جلوگيرى كنى ، باز با دريافتهاى باطل خود را سر گرم خواهى كرد . در يافت حقيقى در باره مصور و غير مصور براى كسانى مى تواند مطرح شود كه پوست طبيعت را از تن بيرون كرده و توانستهاند برشد مغزى برسند .
اگر تو احساس ناتوانى از اين در يافتهاى عالى دارى خود را به مشقت مينداز ، زيرا - خداوند مى فرمايد : حرج و مشقتى بر بىنوايان وجود ندارد .
يعنى آنان معذوراند و اگر احساس مى كنى كه كور نيستى و با اين حال باز دريافت صحيحى در باره مسائل عالى الهى ندارى ، مدتى تمحل كن و شكيبا باش ، تا شايد خداوند براى تو فرجى عنايت فرمايد . اين صبر و بردبارى دوايى است كه هم مى تواند پرده هاى ظلمانى چشم را بر كنار كند و هم به سينه انسانى گسترش بىنهايت بدهد .
اگر بدانيد كه هنگامى كه آيينه دل صاف و پاك مى شود چه حقايقى را درك مى كنند ، در آ ، موقع در تصفيه درون و پاك كردن آن از آلودگىها نهايت كوشش را انجام خواهيد داد ، زيرا - هنگامى كه آيينه دل صاف و پاك از آلودگىها مى گردد ، نقشهايى ما فوق آب و خاك نشان مى دهد ، نه تنها نقشها را نشان مى دهد ، بلكه خود نقاش ازل و ابد را هم براى تو آشكار مى سازد . از آن جهت كه تجسيم و تخيل يار براى من مانند خليل عليه السلام است ، اگر هم در ظاهر مانند بت بنمايد ، ولى در باطن بت شكن است .
سپاس خدا را كه با نمودار شدن يار در درون ، جان من توانست خيال ( عكس ) خود را ببيند ، اين مطلب ممكن است تفسيرى به مسئله معرف مجسم پير مرشد در درون باشد كه مورد اعتراض روش دينى ، بلكه چنان كه گفتيم مورد اعتراض هر گونه