تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ٢٠٥ - هيچ كس براى شما از خود شما دل سوزتر نخواهد بود

خواهد بود تا يك موضوع معمولى . به طور كلى هر چه كه ارزش آن نيرو با شخصيتهاى انسانى بيشتر سر و كار داشته باشد ضررش بيشتر خواهد بود و با يك اصطلاح فنى هر چه كه تماسش با وجدان آزاد انسانها بيشتر باشد حساسيتش شديدتر خواهد بود .

چون ندارد كس غم تو ممتحن خويش كار خويش بايد ساختن
هيچ كس براى شما از خود شما دل سوزتر نخواهد بود در اين مسئله كمى دقت كنيم ، امروزه از تمام جوامع صداى انسان برادر انسان است به گوش مى رسد ، همه جا فرياد از برادرى و برابرى مى زنند ، چه سخنانى زيبا و شعرهاى نغز و مقالات عالى كه در بارهء » بنى آدم اعضاى يك پيكرند « در دسترس همگان قرار نمى گيرد ؟ آيا واقعاً اين طور است ، حقيقتاً بشر به اين رؤياى قديمى خود رسيده است كه يكديگر را جزء يك پيكر مى دانند ؟ يا اين كه هيچ دورانى از تاريخ بشرى اين گونه بيگانگى از خود و ديگران بخود نديده بوده است ؟ ما نمى گوييم كه مسائل اجتماعى اهميتى ندارد ، ما نمى گوييم كه مطالعات دسته جمعى انسانها نتيجه‌اى نخواهد داشت ، نمى گوييم آنان كه در كشف و اصلاح روابط انسانها زندگانى با ارزش خود را سپرى مى كنند كار بىهوده‌اى انجام مى دهند ، هيچ يك از اين خيالات را در سر نمى پرورانيم ، ولى يك مطلب را پيش نهاد مى كنيم بدون اين كه مطالب با اهميت فراوانى را كه بشر دارد مورد انكار قرار بدهيم .
آن مطلب اين است كه آيا ما مى توانيم بدون اين كه ماهيت اجزايى را كه سيستم مشخصى را تشكيل مى دهند نشناسيم ، ولى در عين حال سيستم مفروض براى ما كاملًا روشن بوده و هيچ مجهولى در بارهء آن نداشته باشيم ؟ گمان نمى رود كه هيچ فرد عاقلى پيدا شود و به اين سؤال پاسخ مثبت بدهد و بگويد :