تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ٥٢٩ - نيروى انديشه عالىتر از نيروى جهان جسمانى است

((١٠٢٩)) از يك انديشه كه آيد در درون صد جهان گردد به يك دم سر نگون
نيروى انديشه عالىتر از نيروى جهان جسمانى است اين مطلب را مى توان در سطوح مختلفى مطرح ساخت ، از آن جمله :
١ - انديشه ظريفتر و با نفوذتر از جسمانيات است ، لذا واحدهايى را كه مى توان در رشتهء انديشه مورد بهره بردارى قرار داد ، وسيعتر و متنوعتر از جرياناتى است كه در جهان جسمانيات ديده مى شود .
٢ - اثرى كه از انديشه نمودار مى گردد ، از نظر كميت و كيفيت تابع عامل خود نمى باشد ، مثلا ممكن است يك فكر بسيار با ارزش در چند لحظه بروز نموده ، هويت آن فكر از نظر طبيعى و عواملى كه آن را به وجود آورده است ناچيز بنمايد ، ولى اثر همان فكر تحولات و انقلابات علمى و اجتماعى و اقتصادى و اخلاقى كلانى را به وجود بياورد .
٣ - بدون ترديد براى اين كه مغز يك نابغه به فعاليت افتاده مطلب تازه‌اى را كشف كند ، بايستى در مقدمات آن مطلب بكوشد ، اما ميان آن مقدمات و مطلب تازه‌اى كه مى خواهد در مغز نابغه به ظهور برسد در لحظات نهايى رابطه بريده مى شود ، به اين معنى كه قضاياى روشنى كه مغز متفكر در آنها مى انديشيد تا يك مجهول را كشف كند تا سر حد اكتشاف بدرقهء راه انديشهء انسانى است ، اما در آن لحظات كه مى خواهد آن مجهول به صحنهء كشف و شهود گام بگذارد ، آن مقدمات گويى در كنار ايستاده است ، در صورتى كه در جريان جهان مادى تمام پديده ها در هر مرحلهء مربوط با يكديگر پيوستگى دارند .
با ملاحظهء اين تفاوتها ميان انديشه و جريانات جهان مادى به اضافه تفاوتهاى