تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ٥٤٠ - حسد بردن حشم بر آن بندهء خاص

آيه
توضيح ١
توضيح ٢
توضيح ٣
آيه « وَمَكَرُوا وَمَكَرَ الله وَالله خَيْرُ اَلْماكِرِينَ . » ٣ : ٥٤ [١] ( آنان مكر ورزيدند ، خدا هم مكر ورزيد ، خداوند بهترين مكر كنندگان است ) .
توضيح ١ - مقصود از مكر كه به خدا نسبت داده مى شود ، معناى معمولى آن نيست كه مردم انجام مى دهند ، زيرا - واقعيات آن چنان براى خدا روشن و تحت تسلط او است كه در هر لحظه و در زمينه هر گونه شرايط مى تواند امور را دگرگون بسازد . اين مردم هستند كه به جهت ناتوانى و هوى پرستى در صدد بهره بردارى از نقاط ضعف ديگران بر مى آيند ، يا قوانين و مقررات را به سود خود و به ضرر ديگرى منحرف مى كنند كه اگر بخواهند نام زيبايى به آن بگذارند ، زيركىاش مى گويند و اگر بخواهند قيافهء زشت اين كار را آشكار بسازند با كلمهء مكر و حيله گرى تعبير مى كنند و اين ضعف و هوى پرستى در بارهء خدا قابل تصور نيست .
توضيح ٢ - مكر و حيله گرى كه مردم به خيال خود در بارهء خدا انجام مى دهند از مغز و انديشهء آنان تجاوز نمى كند . يعنى آنان به گمان خود مى توانند خدا را غافلگير كرده هدف خود را جامهء عمل بپوشانند . مانند حيله ها و مكر بازىهايى كه در معاملات ربوى ( وامهاى با بهره ) عمل مى كنند . به اصطلاح معمولى كلاه شرعى مى سازند ، به گمان اين كه واقعيات را دگرگون مى كنند ، ولى در حقيقت همان كلاه و فريبندگى به خود آنان بر مى گردد .
توضيح ٣ - شايد مقصود از جملهء : ( مكر الله ) در آيهء فوق بر گشتن نتيجهء مكر به خود حيله پردازان بوده باشد ، بدين معنى كه آنان مكر مى ورزند و نمى دانند كه همين مكر و نتيجهء آن مطابق مقررات خداوندى پاى خود آنان را خواهد گرفت . چنان كه در آيه شريفه مى فرمايد :

[١] سوره آل عمران ، آيهء ٥٤ . .