تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ٣٠٧ - چقدر خنده آور است كه مقلد از خود صاحب نظر با ذوقتر مى شود

به خود مكلف يا به ديگران بوده باشد وضع نشده است .
اين قاعدهء اضطرار يا قاعدهء لا ضرر در زير بناى حقوق اسلامى آن چنان داراى عظمت است كه از فرسوده شدن قوانين اسلامى در هر گونه محيط و شرايطى جلوگيرى مى كند . ضمنا روشن مى شود كه تمام دستورات و قوانين اسلامى براى رفاه حال مردم مقرر شده است .


((٥٦٠)) تو همى گفتى كه خر رفت اى پسر از همه گويندگان با ذوقتر
چقدر خنده آور است كه مقلد از خود صاحب نظر با ذوقتر مى شود اين يك درد خانمان سوز بشرى است كه غالبا آنان كه جنبهء تقليدى دارند از خود صاحب نظران كه با تحقيق و آگاهى همه جانبه در پيرامون مسئله وارد مى شوند ، اظهار حماسه و ذوق و هياهوى بيشترى مى كنند و به قول معمول شخص مقلد همواره كاسهء از آتش داغتر و كاتوليكتر از پاپ مى باشد .
علت اين جنجال بازى و اظهار شور و هيجان بيشتر روى اصلى است كه مى گويند : هر چه كه انسان در بارهء شناسايى يك موضوع بيشتر به تحقيق بپردازد و در اعماق آن بيشتر نفوذ كند تاريكىهايى را كه در اعماق و پيرامون آن موضوع وجود دارد بيشتر مى فهمد ، در صورتى كه آدم مقلد براى اشباع حس خود پرستى يا هدف گيرى خويشتن به كوچكترين آگاهى قناعت مى ورزد .
اگر چه او ديدگاه بسيار ناچيزى دارد ، ولى شور و شعف او از حدود يك انسان محقق بيشتر است ، لذا همهء آن شعف و وجد را در همان حقيقتى كه از روى تقليد تنها قيافهء بسيار ناچيزى از آن را ديده است به كار مى برد .
بايد گفت : اين پديدهء اسف انگيز مخصوص به دوران يا يك محيط مخصوصى